Aansprakelijkheid van de bestuurder in het kader van zijn bijzondere verslaggevingsverplichtingen (Caluwaerts Uytterhoeven)

Auteur: Noëmi Callaert en Berk Cimen (Caluwaerts Uytterhoeven)

Het bestuur is hét vennootschapsorgaan bij uitstek dat belast is met de taak om als diligent kapitein het schip (dat de vennootschap is) door zowel rustige als woelige wateren te leiden.

Het bestuur krijgt voor deze belangrijke taak een uitgebreid pakket aan (residuaire) bevoegdheden toegewezen van de wetgever, en wordt geacht – anders dan een aandeelhouder – steeds in het belang van de vennootschap te ageren.

De keerzijde van dit takenpakket en de ruime bevoegdheden van de bestuurder is natuurlijk de bestuurdersaansprakelijkheid. Dat de bestuurder bij zware fouten zoals geldverduistering, een frauduleus faillissement enzovoort aansprakelijk kan worden gesteld, is de meeste bestuurders goed gekend. Echter ligt het risico op bestuurdersaansprakelijkheid veel vaker op de loer dan de doorsneebestuurder zou denken, en betaamt het een diligent bestuurder om dagdagelijks de nodige (vennootschapsrechtelijke) reflexen te maken.

Zo heeft de wetgever in het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV) bepaalde gebeurtenissen opgenomen die zich kunnen manifesteren binnen een vennootschap en die door de wetgever als dermate ernstig worden beschouwd, dat er van de bestuurder bepaalde acties vereist worden. Een vaak voorkomende verplichting voor de bestuurder in dergelijke gevallen is het vereiste om over deze gebeurtenis een bijzonder verslag op te maken en desgevallend ook voormeld verslag nog eens door een externe expert te laten doorlichten.

De verplichting voor een bestuurder om een bijzonder verslag te schrijven klinkt allicht als formalistische bureaucratie, maar de ratio hiervan is helder. Een bestuurder die verslag dient uit te brengen over een belangrijke gebeurtenis, zal zich wellicht ook aandachtig bezinnen over de gebeurtenis die hiertoe aanleiding gaf en zal – hopelijk – de nodige maatregelen nemen in het belang van de vennootschap.

Om deze verplichtingen de nodige slagkracht te geven opdat de doelen ervan behaald worden, heeft de wetgever hieraan een arsenaal aan sancties gekoppeld gaande van nietigheid van het besluit en “gewone” bestuurdersaansprakelijkheid tot zelfs strafrechtelijke aansprakelijkheid van de bestuurder met boetes of een gevangenisstraf. De toon is gezet.

Enkele van dergelijke gebeurtenissen die een bijzondere verslaggevingsverplichting triggeren zijn onder andere:

• oprichting van de vennootschap;
• kapitaal- of vermogensinbreng in de vennootschap;
• kapitaalverminderingen;
• jaarlijkse algemene vergadering;
• belangenconflicten;
• de alarmbelprocedure;
• winstbestemming/uitkeringen aan aandeelhouders;
• verkrijging van eigen effecten door de vennootschap;
• financial assistance;
• fusies en splitsingen;
• wijziging van het voorwerp of doel van de vennootschap;
• vereffening van de vennootschap;
• enzovoort.

Bron: Caluwaerts Uytterhoeven