Aansprakelijkheid. De grenzen van de ‘verlies van een kans-leer’. Cassatie 26 juni 2026 (Recht op zaterdag)

Auteur: Marc Vandecasteele (Recht op zaterdag)

Feiten

Op een motocrosscircuit vond een ernstig ongeval plaats tussen een motorfiets en een quad. De motorrijder raakte zwaar gewond.

Er bestond discussie over de precieze positie van de quad:

• volgens één hypothese bevond de quad zich voorbij de springheuvel, op een plaats waar de motorrijder hem niet kon zien;
• volgens een andere hypothese stond de quad boven op de heuvel en was hij zichtbaar, maar merkte de motorrijder hem niet op wegens afleiding.

De uitbater van het circuit had de heuvel kort na het ongeval afgegraven en had onvoldoende maatregelen genomen om bewijsmateriaal te bewaren, zoals foto’s van de quad, de schade en de ongevalsituatie. De verzekeraar Ethias legde evenmin de schadeaangifte voor.

De appelrechter oordeelde daarom dat de slachtoffers een ‘reële en ernstige kans hadden verloren om de aansprakelijkheid van de veroorzaker te bewijzen’. Hij begrootte die kans op 50% en kende voorlopig één euro toe, aan te rekenen op de helft van hun schade.

Rechtsvraag

Kon de rechter de onzekerheid over de exacte toedracht van het ongeval opvangen door de leer van het verlies van een kans toe te passen?

Beslissing van het Hof

Het Hof van Cassatie verbreekt het arrest.

Het Hof herhaalt eerst de algemene regel:

Het verlies van een kans is een afzonderlijke schadepost die bestaat in het zekere verlies van een waarschijnlijke baat.

Die baat kan bestaan uit:

• het verkrijgen van een voordeel dat waarschijnlijk zou zijn verkregen; of
• het vermijden van een nadeel dat waarschijnlijk zou zijn vermeden.

De onzekerheid mag volgens het Hof echter ‘alleen betrekking hebben op de hypothetische gebeurtenissen die zich zouden hebben voorgedaan indien de fout niet was begaan’. De feitelijke gebeurtenissen die werkelijk tot de schade hebben geleid, moeten daarentegen vaststaan.

Kern van de beslissing

De leer van het verlies van een kans kan niet worden gebruikt om onzekerheid over de ‘feitelijke toedracht van het ongeval zelf’ te overbruggen.

In dit geval stond niet vast:

• waar de quad zich precies bevond;
• of de motorrijder de quad kon zien;
• of het ongeval werd veroorzaakt door het ontbreken van veiligheidsmaatregelen op het circuit dan wel door de afleiding van de motorrijder.

Bijgevolg was ook niet vastgesteld of de fout van de circuituitbater causaal verband hield met het ongeval. De appelrechter kon dan niet beslissen dat het verloren bewijs de slachtoffers een kans van 50% had gegeven om de aansprakelijkheid voor het ongeval te bewijzen.

Rechtsregel

De ‘verlies van een kans-leer kan slechts worden toegepast wanneer:

1. de feitelijke gebeurtenissen die tot de schade hebben geleid, vaststaan;
2. de fout tot gevolg heeft dat onzeker is wat er zonder die fout zou zijn gebeurd;
3. er een causaal verband bestaat tussen de fout en het verlies van de kans.

De leer kan niet worden ingeroepen wanneer de onzekerheid al betrekking heeft op de vraag ‘wat er feitelijk is gebeurd’.

Gevolg

Het Hof:

• voegt de twee cassatieberoepen samen;
• vernietigt het vonnis van het tribunal de première instance de Liège van 27 april 2023;
• verwijst de zaak naar het tribunal de première instance du Luxembourg, zetelend in hoger beroep;
• houdt de beslissing over de kosten aan.

Lees hier het arrest