Ondernemingsstrafrecht:
wat wijzigt er door boek I en boek II van het Strafwetboek?

Mr. Stijn De Meulenaer (Everest)

Webinar op dinsdag 11 juni 2024


Aandeelhoudersovereenkomsten
in het licht van de nieuwe wetgeving

Mr. Michaël Heene (DLA Piper)

Webinar op vrijdag 31 mei 2024


HR-aspecten bij M&A transacties

Mr. Nele Van Kerrebroeck (Linklaters)

Webinar op donderdag 16 mei 2024

Nieuwe governance voorstellen voor genoteerde vennootschappen (Eubelius)

Auteurs: Joris De Wolf, Thijs Keuleers en Marion Baine (Eubelius)

Op 5 juli 2023 schreven we dat Jean-Paul Servais, voorzitter van de FSMA, naar aanleiding van de publicatie van het jaarverslag 2022, een webinar had gegeven over de toekomstprojecten van de FSMA. Drie ideeën waren bijzonder relevant voor genoteerde vennootschappen: (1) de verplichting om minstens drie onafhankelijke bestuurders te hebben, (2) de goedkeuring door de aandeelhouders van overdrachten van significante activa, en (3) het verbod om als bestuurder van een genoteerde vennootschap op te treden als men voorwerp heeft uitgemaakt van bepaalde veroordelingen.

Op 4 december 2023 diende de regering een wetsontwerp in bij de Kamer van volksvertegenwoordigers gebaseerd op onder meer de voorstellen van de FSMA.

Op 21 maart 2024 heeft de Kamer van volksvertegenwoordigers de finale wettekst goedgekeurd, die evenwel op een aantal punten afwijkt van het initiële wetsontwerp.

Ten minste drie onafhankelijke bestuurders

Op basis van de Belgische Corporate Governance Code 2020 moeten genoteerde vennootschappen minstens drie onafhankelijke bestuurders hebben. De FSMA wenste de positie van onafhankelijke bestuurders te versterken en vond dat deze niet-bindende aanbeveling in bindende wetgeving zou moeten worden vastgelegd.

Onafhankelijke bestuurders spelen een belangrijke rol, met name bij transacties met verbonden partijen, en de Belgische wetgever wenst hun positie inderdaad te versterken. Daarom zullen genoteerde vennootschappen ten minste drie onafhankelijke bestuurders moeten hebben.

Voldoet de samenstelling van de raad van bestuur om welke reden dan ook niet of niet langer aan deze vereiste, dan moet de eerstvolgende algemene vergadering een raad van bestuur samenstellen die wél aan deze vereiste voldoet (zonder dat dit afbreuk doet aan de geldige samenstelling – en dus de besluitvorming – van de raad van bestuur tot op dat ogenblik); elke andere benoeming zal nietig zijn. Als de raad van bestuur na deze algemene vergadering niet geldig is samengesteld, dan zal elk financieel of ander voordeel dat aan de bestuurders toekomt op grond van hun mandaat vanaf dat ogenblik worden geschorst, tot de raad van bestuur terug geldig is samengesteld. Deze sancties zijn identiek aan de sancties bij niet-naleving van de genderquota.

Wanneer de raad van bestuur de benoeming van een onafhankelijke bestuurder voorlegt aan de algemene vergadering, moet hij bovendien uitdrukkelijk bevestigen dat hij geen indicatie heeft van enig element dat de onafhankelijkheid van de kandidaat in twijfel zou kunnen trekken of, als er toch twijfel zou kunnen bestaan, moet hij deze indicaties toelichten en de redenen uiteenzetten waarom hij oordeelt dat de kandidaat daadwerkelijk onafhankelijk is. Dat een kandidaat-bestuurder voldoet aan de bijzondere onafhankelijkheidscriteria uit de Belgische Corporate Governance Code 2020 geldt niet langer als een vermoeden van onafhankelijkheid.

Goedkeuring door aandeelhouders van de overdracht van significante activa

In tegenstelling tot andere jurisdicties vereist het Belgische vennootschapsrecht momenteel geen tussenkomst van de aandeelhouders bij een overdracht van significante activa. De FSMA stelde daarom voor om een systeem van goedkeuring (of minstens raadpleging) van de aandeelhouders in te voeren voor alle overdrachten van significante activa waarbij genoteerde vennootschappen betrokken zijn.

De wetgever volgt de FSMA ook op dit punt: als een overdracht van activa door een genoteerde vennootschap of haar (niet-genoteerde) dochtervennootschappen drie vierden of meer van de (geconsolideerde) activa van de genoteerde vennootschap betreft, dan zal die vooraf door de algemene vergadering van aandeelhouders van die genoteerde vennootschap moeten worden goedgekeurd. Deze drempel moet worden beoordeeld op basis van de laatst openbaar gemaakte jaarrekening, zodat de boekwaarde van de activa (in plaats van hun werkelijke waarde) in aanmerking moet worden genomen. Als de genoteerde vennootschap een geconsolideerde jaarrekening openbaar maakt, moet de drempel ook worden berekend op basis van de geconsolideerde activa. Alle overdrachten van activa van de genoteerde vennootschap en haar (niet-genoteerde) dochtervennootschappen die hebben plaatsgevonden binnen een periode van twaalf maanden (en die niet door de algemene vergadering van de genoteerde vennootschap werden goedgekeurd) moeten bovendien worden samengeteld met de voorgenomen overdracht om de drempel te berekenen, zonder dat per individuele overdracht rekening wordt gehouden met enige de minimis-drempel. Er gelden evenmin uitzonderingen voor gebruikelijke verrichtingen.

Overdrachten aan een dochtervennootschap zijn vrijgesteld, behalve als de natuurlijke of rechtspersoon die de rechtstreekse of onrechtstreekse controle over de genoteerde vennootschap heeft, rechtstreeks of onrechtstreeks via andere natuurlijke of rechtspersonen dan de genoteerde vennootschap, een deelneming aanhoudt die minstens 25% van het kapitaal van de dochtervennootschap vertegenwoordigt of die hem in geval van winstuitkering door die dochtervennootschap recht geeft op minstens 25% daarvan.

De goedkeuring door de algemene vergadering vereist geen aanwezigheidsquorum. De beslissing wordt genomen bij meerderheid van de uitgebrachte stemmen, zonder rekening te houden met onthoudingen (noch in de teller, noch in de noemer). De goedkeuring moet nadien worden neergelegd ter griffie en bekendgemaakt in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad.

Op straffe van nietigheid moet de raad van bestuur de voorgestelde overdracht rechtvaardigen in een omstandig verslag, dat vermelden in de agenda en ter beschikking stellen van de aandeelhouders.

Derden worden: het gebrek aan aandeelhoudersgoedkeuring tast de vertegenwoordigingsbevoegdheid van het bestuursorgaan niet aan. Derden mogen er dus vanuitgaan dat de goedkeuring van het bestuursorgaan volstaat.

De overdracht moet niet aan een beoordeling door de FSMA worden onderworpen.

Topmanagers van genoteerde vennootschappen mogen niet veroordeeld zijn voor bepaalde strafbare feiten

Naar het voorbeeld van de verbodsbepalingen die gelden voor bestuurders van kredietinstellingen en andere gereglementeerde instellingen, zullen personen die veroordeeld zijn voor bepaalde ernstige strafbare feiten (zoals het witwassen van geld, de handel met voorwetenschap of corruptie) geen mandaat mogen uitoefenen als bestuurder van genoteerde vennootschappen.

Dit beroepsverbod zal niet alleen gelden voor de bestuurders, maar ook voor de CEO en de andere topmanagers van genoteerde vennootschappen.

Artikel 20 van de Bankwet somt de inbreuken op die een dergelijk beroepsverbod rechtvaardigen en bepaalt de duur van het beroepsverbod. Het beroepsverbod geldt voor 20 jaar bij veroordeling tot een gevangenisstraf van meer dan 12 maanden, of voor 10 jaar bij veroordeling tot een gevangenisstraf van minder dan 12 maanden, een geldboete of een straf met uitstel.

Dit beroepsverbod geldt zowel in genoteerde vennootschappen in de strikte zin, als in vennootschappen waarvan andere effecten dan aandelen (zoals obligaties) tot de handel op een gereglementeerde markt zijn toegelaten.

Inwerkingtreding

De nieuwe wet zal op de tiende dag na haar bekendmaking in het Belgisch Staatsblad.

De vereiste om ten minste drie onafhankelijke bestuurders te hebben, zal van toepassing zijn vanaf de eerste dag van het tweede boekjaar dat begint na de bekendmaking in het Belgisch Staatsblad. Met andere woorden, als de wet in 2024 wordt (goedgekeurd en) gepubliceerd, dan zouden genoteerde vennootschappen (waarvan het boekjaar op 1 januari begint) tot 31 december 2025 de tijd hebben om aan deze nieuwe vereiste te voldoen.

Bron: Eubelius

» Bekijk alle artikels: Vennootschappen & Verenigingen