Aandeelhoudersconflicten in je BV voorkomen of oplossen? Zet in op statutaire exit-regelingen (PKF Bofidi)

Uittreding of uitsluiting? Twee mogelijkheden bij conflict

Het WVV voorziet in buitengerechtelijke exit-mogelijkheden:

• Uittreding: een aandeelhouder verlaat eenzijdig de onderneming tegen betaling van een scheidingsaandeel.
• Uitsluiting: de onderneming, via de algemene vergadering, beëindigt het aandeelhouderschap van een vennoot.

Beide regelingen moeten expliciet statutair voorzien zijn en kunnen volledig op maat worden vormgegeven.

Voordelen van een statutaire regeling

• Sneller en efficiënter dan gerechtelijke procedures
• Lagere kosten
• Discretie en rust binnen de onderneming
• Voorspelbaarheid en maatwerk
• Controle over waardering van de aandelen

Wat zijn de wettelijke voorwaarden?

Een uittreding lastens het vennootschapsvermogen is maar mogelijk als aan de volgende voorwaarden is voldaan:

• De uittreding dient statutair opgenomen te worden;
• Naleving van de uitkeringstesten (de balans- en liquiditeitstest);
• Verslaggevingsplicht van het bestuursorgaan;
• Verplichte vaststelling van de uittreding in een authentieke akte;
• Bijwerken van het aandelenregister

Aanvullend heeft men de vrijheid om het uittredingsrecht te moduleren. Men kan hierbij bijvoorbeeld denken aan:

• Een verplichte opzegtermijn;
• Een maximum aantal uittredende aandeelhouders per boekjaar;
• Begroting van het scheidingsaandeel.
• …

Daarentegen is een uitsluiting lastens het vennootschapsvermogen enkel maar mogelijk als aan de volgende voorwaarden is voldaan:

• Exclusieve bevoegdheid van de algemene vergadering;
• Wettige reden;
• Mededelingsplicht;
• Motiveringsplicht van het voorstel en het navolgend besluit tot uitsluiting;
• Hoorrecht voor de uitgesloten aandeelhouder.

Ook hier kan men aanvullend nog verder een aantal zaken statutair moduleren:

• Verstrenging/versoepeling van de uitsluitingsgrond;
• Bedrag van het scheidingsaandeel;
• Mogelijkheid tot limitatieve opsomming;

Aanbevelingen

Neem de geschillenregeling lastens het vennootschapsvermogen op in een aandeelhoudersovereenkomst

Van belang hierbij is dat de aandeelhoudersovereenkomst enkel de partijen (=aandeelhouders) bindt die partij zijn bij de aandeelhoudersovereenkomst. Daarnaast mag deze niet strijdig zijn met de wettelijke bepalingen van het WVV of met de statuten van de betrokken onderneming.

De onderneming zelf is niet gebonden door de aandeelhoudersovereenkomst. Het is aangewezen om bij de opmaak van de aandeelhoudersovereenkomst te anticiperen op mogelijke conflicterende schadevergoedingsmechanismen.

Op die manier zorg je ervoor dat de impact op de onderneming minimaal zal zijn.

Laat de statuten expliciet verwijzen naar de aandeelhoudersovereenkomst

Op deze manier zorgt u ervoor dat de onderneming kennis krijgt van wat er werd opgenomen in de aandeelhoudersovereenkomst. De aandeelhoudersovereenkomst is in principe geheim. Ze dient niet te worden gepubliceerd. Door de statuten te laten verwijzen naar de aandeelhoudersovereenkomst voorkom je dat de onderneming onwetend achterblijft van het feit dat de geschillenregeling lastens het vennootschapsvermogen werd uitgewerkt in een aandeelhoudersovereenkomst.

Leg concrete begrotingsregels vast omtrent het te bepalen scheidingsaandeel

De concrete begrotingsregels bepalen het uiteindelijke scheidingsaandeel. Omschrijf daarbij ook uitdrukkelijk de desbetreffende uittredings- en/of uitsluitingsgronden. Daarenboven kan er in het geval van een uitsluiting van een aandeelhouder bijkomend nog een bijzondere meerderheid worden bedongen.

Voorzie “Good / Bad Leaver Clausules” in de aandeelhoudersovereenkomst

Dit type van clausules zijn veelvoorkomend in aandeelhoudersovereenkomsten waarin op een exit van operationele aandeelhouders geanticipeerd wordt. Indien als bij wijze van voorbeeld er een “bad leaver” clausule werd opgenomen, op grond waarvan de aandeelhouder wordt uitgesloten, krijgt deze aandeelhouder niet de prijs die hij normaal zou ontvangen hebben wanneer de uitsluitingsgrond werd gekwalificeerd als een “good leaver”.

Let op : wat is het grote verschil met de uitsluiting lastens het vennootschapsvermogen? Over het algemeen zijn het de andere aandeelhouders (en niet de onderneming zelf) die de aandelen overnemen van de vertrekkende aandeelhouder (en die er dus ook voor moeten betalen).

Tot slot

De standaardregeling in het WVV biedt zelden voldoende bescherming of duidelijkheid. Een goed doordachte statutaire regeling, al dan niet aangevuld met een aandeelhoudersovereenkomst, is cruciaal om toekomstige conflicten beheersbaar te houden. Zo vermijd je juridische onzekerheid en bescherm je de continuïteit van jouw onderneming.

Bron: PKF Bofidi