Wanneer schenkbelasting erfbelasting wordt door nalatigheid in de bankgift (Recht op zaterdag)

Auteur: Marc Vandecasteele (Recht op zaterdag)

Rechtbank Eerste Aanleg Gent 28 januari 2026

De feiten

De belastingplichtige is de zus van wijlen de heer JS die overleed op 25 juli 2023.

Voor zijn overlijden had de heer JS aan belastingplichtige een onderhandse roerende schenking via overschrijving gedaan (bankgift) ten belope van 190.000 EUR. De bankgift werd bevestigd in wederzijdse aangetekende brieven dd. resp. 23 en 25 maart 2023.

Op donderdagavond 20 juli 2023 omstreeks 19u32 bood belastingplichtige de documenten inzake de bankgift op elektronische wijze een eerste maal aan ter registratie via de webservice van de FOD Financiën (‘MyMinfin’).

Aangezien de documenten werden aangeboden buiten de kantooruren en nadien ingevolge de nationale feestdag een verlengd weekend plaatshad, ontving het kantoor van de Algemene Administratie van de Patrimoniumdocumentatie – Rechtszekerheid (hierna het ‘kantoor Rechtszekerheid’) (eerste verweerder in de rechtszaak) het dossier pas op (maandag) 24 juli 2023.

Daags nadien, op 25 juli 2023, verzond het kantoor Rechtszekerheid aan belastingplichtige een ‘weigeringsbericht’ waarin gemeld werd dat de bankgift niet geregistreerd kon worden omdat het document geen vermeldingen bevatte betreffende de woonplaats.

Nog op 25 juli 2023 overleed de heer JS, de schenker.

Intussen bood belastingplichtige op zaterdag 22 juli 2023 de documenten inzake de bankgift een tweede maal ter registratie aan, deze keer per aangetekende zending.

Daarop werd op 31 juli 2023 eveneens medegedeeld dat de registratie geweigerd werd om dezelfde reden als eerder medegedeeld, met name het ontbreken van de vermelding van de fiscale woonplaats in het schenkingsdocument (het kantoor Rechtszekerheid was nog niet op de hoogte van het overlijden van de schenker).

Op 28 juli 2023 bood belastingplichtige de documenten inzake de bankgift een derde maal aan ter registratie via het webportaal MyMinfin.

Opnieuw besloot het kantoor Rechtszekerheid tot de weigering van de registratie, deze keer wegens het overlijden van de schenker, zoals op 1 augustus 2023 aan belastingplichtige werd medegedeeld.

De kern van het geschil is dat de belastingplichtige meent dat de Belgische Staat een fout heeft begaan in de zin van artikel 1382 OBW door de registratie van de schenking te weigeren. Doordat de schenking nu niet geregistreerd werd en de schenkbelasting van 7% daardoor niet verschuldigd werd, maar de schenking plaatsvond binnen de drie jaar voor het overlijden van de schenker, moet de schenking gevoegd worden bij de nalatenschap van de overledene en wordt de erfbelasting erop verschuldigd. Op de schenking van 190.000 EUR bedraagt deze 90.000 EUR. Had de FOD Financiën de schenking geregistreerd, dan werd een schenkbelasting van 7%, hetzij 13.300 EUR verschuldigd. Bijgevolg meent belastingplichtige dat zij een schade lijdt van 76.700 EUR.

Het standpunt van de rechtbank

In haar vonnis stelt de rechtbank dat de schenkbelasting een formaliteitsbelasting is, waarvan de heffing geschiedt door middel van de techniek van de registratieformaliteit.

Het is essentieel dat op het tijdstip van de registratie, een verklaring wordt voorgelegd inzake de fiscale woonplaats van de schenker. Indien deze verklaring ontbreekt op het tijdstip van registratie, kan niet bepaald worden aan welk gewest het heffen van het registratierecht toekomt en welke gewestelijke regelgeving aldus moet worden toegepast. De vereiste verklaring inzake de fiscale woonplaats van de schenker is met andere woorden een noodzakelijk gegeven voor het verschuldigd zijn van de schenkbelasting.

Tegen die achtergrond is het ‘weigeringsbericht’ dd. 25 juli 2023 van de Algemene Administratie van de Patrimoniumdocumentatie Administratie Rechtszekerheid volkomen gelegitimeerd.

Lees hier verder op Vlabel