Via datamining fiscale fraude opsporen: de GBA reageert negatief (Recht op zaterdag)

Auteur: Marc Vandecasteele (Recht op zaterdag)

Inzake het voornemen van de regering om de CAP-gegevens op te nemen in het datawarehouse van de FOD Financiën voor doeleinden van datamining en -matching, waaronder inbegrepen profilering, is de GBA van oordeel dat – gelet op de aanzienlijke inmenging in de rechten en vrijheden van de betrokkenen die een dergelijke grootschalige verwerking zou teweegbrengen – de stellers van het ontwerp er niet in slagen de noodzakelijkheid en proportionaliteit van deze maatregel afdoende te onderbouwen. De GBA wijst daarbij op botsende finaliteiten, de gevaren van geautomatiseerde individuele besluitvorming, de implicaties van het transparantiebeginsel, en de problemen inzake het kopiëren van authentieke gegevensbronnen.

In dat verband moet volgens de GBA met name met de volgende overwegingen rekening worden gehouden:

• de voorziene verwerkingen zijn naar hun aard (proactief) niet verzoenbaar met de reactieve finaliteit die kenmerkend is voor de raadpleging van het CAP door de belastingadministratie
• er wordt onvoldoende aandacht besteed aan de wijze waarop een geautomatiseerde beslissing al dan niet aanleiding kan geven tot een onderzoek of controle (modaliteiten en draagwijdte van de vereiste ‘menselijke tussenkomst’)
• gelet op het maatschappelijk belang en de grote risico’s verbonden aan grootschalige geautomatiseerde besluitvorming, is het zonder meer noodzakelijk om voldoende duiding te geven over de concrete werking van de aangewende algoritmes, de risicomodellen en -indicatoren en de kwaliteitscriteria van zowel de data als de beslissingen
• het kan als enigszins pervers worden bevonden dat de ‘aanwijzingen van belastingontduiking’ dewelke vereist zijn vooraleer toegang kan worden genomen tot het CAP – minstens indirect – zullen voortkomen uit de analyse van (gepseudonimiseerde) CAP-gegevens
• het kopiëren van (gegevens uit) authentieke gegevensbronnen is in beginsel strijdig met het eenmaligheidsbeginsel en het principe van de functionele opdeling van gegevens, en dient steeds tot een minimum te worden beperkt. In zover de aanvrager de geplande verwerkingen alsnog wil verderzetten, dient in ieder geval onderzocht te worden in hoeverre een in real time toegang tot het CAP (in plaats van een fysieke overdracht van gegevens naar het datawarehouse) niet kan volstaan voor de verwezenlijking van de beoogde doeleinden.

Lees hier het volledige advies van 21 mei 2025