Uitbreiding van de controlemogelijkheden van de fiscus: naar een nog grotere transparantie (Degroof Petercam)

Successie & Vermogen | 24 april 2026

Auteur: Marc Van de Vloet (Degroof Petercam)

Op 18 december jl. heeft de wetgever maatregelen aangenomen die de transparantie ten opzichte van de belastingdienst aanzienlijk zullen vergroten. Deze maatregelen treden in werking op 1 december 2026.

Omdat bepaalde maatregelen een belangrijke koerswijziging betekenen binnen het huidige regelgevend kader, vinden wij het belangrijk om u hierover te informeren.

Uitbreiding van de informatie die banken moeten meedelen aan het Centraal Aanspreekpunt

Bankinstellingen die in België actief zijn, zijn al verplicht om bepaalde gegevens met betrekking tot de bankrekeningen en financiële contracten die door hun cliënten worden aangehouden, mee te delen aan het Centraal Aanspreekpunt (CAP) bij de Nationale Bank van België. Het gaat om volgende gegevens:

de bank- of betaalrekeningen van hun cliënten en de gevolmachtigden op deze rekeningen, evenals het saldo van deze rekeningen op 30 juni en 31 december;

de financiële contracten afgesloten met cliënten in België en, voor bepaalde contracten, de geglobaliseerde bedragen van deze contracten op 30 juni en 31 december;

de onmiddellijke melding van de opening en de sluiting van deze rekeningen en contracten.

Vanaf 1 december 2026 zullen banken deze informatie ook moeten meedelen met betrekking tot effectenrekeningen en rekeningen voor crypto-activa die door hun cliënten worden aangehouden, zowel in België als bij hun buitenlandse vestigingen.

De eerste rapportering zal betrekking hebben op het saldo van deze rekeningen op 31 december 2025 en op 30 juni 2026.

Toegang tot het Centraal Aanspreekpunt wordt vergemakkelijkt inzake de jaarlijkse taks op effectenrekeningen

Tot nu toe kon de fiscale administratie het Centraal Aanspreekpunt (CAP) enkel raadplegen wanneer er aanwijzingen van fiscale fraude bestonden bij een belastingplichtige.

Op dit principe wordt nu een uitzondering gemaakt voor de controleurs die bevoegd zijn voor de jaarlijkse taks op effectenrekeningen (afgekort JTER). Op voorwaarde dat zij een bepaalde graad bekleden (namelijk die van adviseur), krijgen zij toegang tot de bij het CAP gecentraliseerde gegevens over effectenrekeningen, zodat zij eventuele misbruiken op dit vlak kunnen opsporen.

Deze maatregel kadert in de herinvoering (in het kader van de JTER) van de specifieke anti-misbruikmaatregelen die afgelopen zomer werden aangenomen.

Integratie van de gegevens uit het Centraal Aanspreekpunt in de gecentraliseerde databank van de FOD Financiën

Dit is de meest ingrijpende maatregel. Tot nu toe kon de fiscale administratie het CAP enkel onder strikte voorwaarden raadplegen in het kader van een controle ten aanzien van een bepaalde belastingplichtige. Nu wordt het CAP een geautomatiseerde databank voor analyse en gegevenskruising.

De wetgever heeft inderdaad beslist dat de gegevens van het CAP zullen worden geïntegreerd in het “datawarehouse” van de FOD Financiën. Dit “datawarehouse” kan worden omschreven als een gecentraliseerde databank die bedoeld is om fiscale en vermogensgegevens uit diverse bronnen te verzamelen, te integreren en te beheren. Het doel hiervan is de efficiëntie van risicoanalyses te verhogen en de opsporing te vergemakkelijken van afwijkingen die op fraude kunnen wijzen.

Volgens de wetgever zou de proportionaliteit worden gewaarborgd, onder meer door de pseudonimisering van de gegevens – een techniek voor de verwerking van persoonsgegevens waarbij directe identificerende gegevens (zoals naam, e-mail) worden vervangen door pseudoniemen – en een strikte controle op de toegang. Enkel bepaalde ambtenaren die speciaal zijn opgeleid en voor dit doel zijn aangewezen, en dus niet alle controleurs, zullen de gegevens uit het CAP kunnen raadplegen en verwerken, en dit uitsluitend voor doeleinden van datamining en datamatching. Met andere woorden, deze gegevens mogen enkel worden geraadpleegd om trends of correlaties te ontdekken en om de informatie waarover de administratie beschikt te kruisen. De verwerking van deze gegevens moet bovendien een specifieke procedure volgen.

Toch blijft deze maatregel een nieuwe stap richting een steeds grotere transparantie ten aanzien van de fiscale administratie.