Successie- en vermogensplanning in Vlaanderen: Wat brengt het Regeerakkoord voor uw vermogen? (Reyns Advocaten)

Auteur: Amber De Zitter (Reyns Advocaten) 

Nieuwe erfbelastingregels en fiscale hervormingen op komst

Het Vlaams regeerakkoord 2024-2029 brengt ongetwijfeld wijzigingen met zich mee op vlak van successie- en vermogensplanning. In de afgelopen jaren werden al verschillende hervormingen doorgevoerd in de erf- en schenkbelasting. Ditmaal focust de Vlaamse regering op een verdere verlaging van de erfbelasting, gecombineerd met het beperken van bepaalde fiscale optimalisaties of “achterpoortjes”.

Wat betekenen deze veranderingen concreet voor uw nalatenschap en successieplanning? We zetten de verwachte hervormingen op een rij en bekijken de mogelijke gevolgen voor uw vermogen.

Verdachte periode niet-geregistreerde schenkingen verlengd naar vijf jaar

Eén van de wijzigingen is sinds 1 januari 2025 al van kracht: de verdachte periode voor niet-geregistreerde schenkingen werd verlengd van drie naar vijf jaar.

• Concreet: als een schenker overlijdt binnen de vijf jaar na een niet-geregistreerde schenking, wordt alsnog erfbelasting geheven.
• Deze maatregel geldt niet met terugwerkende kracht: voor schenkingen vóór 1 januari 2025 blijft de driejaarstermijn gelden.

Met deze regel wil de wetgever meer transparantie creëren en de burgers aanmoedigen om schenkingen officieel te laten registreren en onmiddellijk schenkbelasting te betalen.

Verlaging van de erfbelasting vanaf 2026

Een ander speerpunt van het regeerakkoord is dehervorming en verlaging van de erfbelasting, die vanaf 1 januari 2026 geleidelijk zou worden ingevoerd. Die richt zich in het bijzonder op kleine en middelgrote nalatenschappen.

Voor kinderen:

• Een belastingvrije som van € 50.000 zou worden voorzien voor zowel roerende als onroerende goederen
• De bestaande belastingschijf van € 50.000 tot € 250.000 wordt opgesplitst:
  • 3% erfbelasting op het deel tussen € 50.000 en € 150.000
  • 9% erfbelasting op het deel tussen € 150.000 en € 250.000
• Het hoogste tarief van 27% blijft behouden voor bedragen boven € 250.000

Voor partners:

• De belastingvrije som wordt opgetrokken naar € 150.000 euro
• De nieuwe tarieven en schijven die voor kinderen gelden, worden ook doorgevoerd naar partners.

Voor broers en zussen en overige erfgenamen (zoals ooms, tantes, neven, nichten of vrienden):

• De belastingdruk wordt verlicht
• Het tarief van 25 %, dat nu geldt tot € 35.000, zou worden uitgebreid tot € 75.000
• Voor het deel tussen € 75.000 en  € 150.000 zou een tarief van  30% gelden
• Boven de € 150.000 blijft het tarief van 55% behouden

Tot slot overweegt de regering een nieuw systeem voor nalatenschappen van personen zonder kinderen of partner.  Daarbij zouden personen waarmee de erflater een hechte, niet-familiale band had, kunnen erven aan een gunstiger tarief dat meer aansluit bij dat van erfgenamen in rechte lijn.

Hervorming van de fiscale gunstregimes voor familiale ondernemingen en private stichtingen

Een ander belangrijk aandachtspunt in het regeerakkoord is het fiscale gunstregime voor de overdracht van familiale ondernemingen. Dit regime laat vandaag toe dat familiale ondernemingen aan een verlaagd tarief van 3% in de erfbelasting, of zelfs volledig belastingvrij in de schenkbelasting, kunnen worden overgedragen aan erfgenamen — op voorwaarde dat de onderneming actief blijft gedurende een bepaalde periode.

Toch werd er de afgelopen jaren meermaals gewezen op het oneigenlijk gebruik van deze regeling. Sommige vennootschappen nemen bijvoorbeeld vastgoed zonder economische functie op in hun onderneming enkel om toch van de fiscale voordelen te genieten. Het nieuwe regeerakkoord wil zulke achterpoortjes sluiten en voorziet daarom dat privévastgoed zal worden uitgesloten van dit gunstregime.

Ook voor private stichtingen worden nieuwe maatregelen aangekondigd. De regering wil misbruik tegengaan door:

• strengere voorwaarden te koppelen aan belastingvrijstellingen,
• verhoogde transparantievereisten op te leggen,
• en extra controlemechanismen in te voeren om na te gaan of de stichting daadwerkelijk een  maatschappelijke of familiale doel (= belangeloos doel) nastreeft.

Zowel familiale ondernemers als oprichters van private stichtingen doen er goed aan om hun structuur tijdig te laten evalueren in het licht van deze verwachte verstrenging.

Hoe speelt u hierop in?

De aangekondigde hervormingen hebben duidelijke gevolgen voor de manier waarop u best uw successie- en vermogensplanning aanpakt. Nu de verdachte periode voor niet-geregistreerde schenkingen vijf jaar bedraagt, is het aangewezen om grondig na te denken over de timing en wijze van schenken. In bepaalde gevallen kan een registratie en onmiddellijke betaling voordeliger zijn om latere erfbelasting te vermijden.

Daarnaast kan een verlaging van de erfbelasting ertoe leiden dat het minder noodzakelijk wordt om via complexe structuren erfbelasting te ontwijken.

Bent u een ondernemer en overweegt u een bedrijfsopvolging? Dan is het cruciaal om na te gaan of uw onderneming nog onder de fiscale gunstregimes valt. Indien dat niet meer het geval is, kan het nuttig zijn om tijdig de structuur van uw onderneming aan te passen om alsnog te kunnen genieten van voordelige regelingen.

Ook eigenaars van private stichtingen doen er goed aan zich voor te bereiden op de verwachte strengere regelgeving. Het is belangrijk te controleren of uw stichting nog steeds aan de wettelijke voorwaarden en werkelijk het beoogde belangeloos doel dient.

Conclusie

De hervormingen die het Vlaams regeerakkoord 2024-2029 aankondigt, kunnen een aanzienlijke impact hebben op uw vermogen en de manier waarop u dat wenst over te dragen aan de volgende generatie.

De verlaging van de erfbelasting biedt op het eerste zicht opportuniteiten, maar daartegenover staan verstrengde regels, zoals de verlengde verdachte periode en een beperking van fiscale gunstregimes. Hierdoor wordt fiscale optimalisatie complexer en zijn de dagen van onbeperkte achterpoortjes definitief geteld.

Het is daarom essentieel om tijdig en doordacht te handelen. Een heldere strategie, afgestemd op uw persoonlijke en familiale situatie, voorkomt onaangename verassingen en zorgt ervoor dat  uw vermogen op een fiscaal efficiënte en juridisch sluitende manier wordt overdragen.

Bron: Reyns Advocaten