Registratie ‘pacte adjoint-bankgiften’ twee dagen voor overlijden, maar nog geen overschrijvingen uitgevoerd. Wel of geen passief van de nalatenschap? Hof van Beroep Gent 9 december 2025 (Recht op zaterdag)

Auteur: Marc Vandecasteele (Recht op zaterdag)

De feiten

X legateerde in een testament van 29 oktober 2020 haar volledige nalatenschap aan nicht D en zus S als algemene legatarissen.

Op 30 oktober 2020 werden twee ‘pacte adjoint-bankgiften’ geregistreerd. De pacte adjoints werden door X als schenkster en door S en D als begiftigden anderzijds ondertekend.

Deze documenten bevatten voorgedrukte verklaringen dat op 30 oktober 2020 reeds bankgiften waren uitgevoerd (aan nicht D voor 2/3^de en aan zus S voor 1/3^de), en dat de pacte adjoints enkel diende als bewijs van een reeds gerealiseerde onrechtstreekse schenking.

Beide documenten bevatten bovendien handgeschreven aanvullingen met concrete rekeningen en bedragen per begiftigde.

Diezelfde dag werd eveneens een “volmacht bankgift” geregistreerd, waarbij X aan een derde volmacht gaf om tegoeden van meerdere bankrekeningen over te schrijven naar nicht D en zus S in de verhouding 2/3^de – 1/3^de, met ook hier handgeschreven toevoegingen van rekeningen en bedragen.

X (hierna erflaatster genoemd) overleed op 1 november 2020.

Op 4 december 2020 werden aan de begiftigden D en S ingevolgde de registratie van de eerste ‘pacte adjoint bankgift’ aanslagbiljetten verstuurd. Ook werden ingevolge de registratie van de tweede ‘pacte adjoint bankgift’ aanslagbiljetten verstuurd aan de begiftigden D en S.

Op 30 april 2021 werd een gezamenlijke aangifte van nalatenschap ingediend.

Onder het passief werden vorderingen opgenomen die betrekking hadden op zogenaamd geregistreerde maar niet-uitgevoerde bankgiften aan D en S. De bedragen kwamen overeen met de bedragen vermeld op de volmacht bankgift en op de tweede ‘pacte adjoint bankgift.

De visie van Vlabel

VLABEL liet op 17 juni 2021 weten dat de niet-uitgevoerde bankgiften als onbestaand moeten worden beschouwd, zodat de bedragen tot het actief van de nalatenschap bleven behoren en niet als passief konden worden aanvaard. De reeds betaalde schenkbelasting werd verrekend met de erfbelasting.

Op 18 juni 2021 werden de aanslagbiljetten erfbelasting verstuurd, met vermelding dat de vorderingen uit niet-uitgevoerde bankgiften werden verworpen.

De belastingplichtigen dienden bezwaar in, maar VLABEL verwierp dit met de motivering dat een bankgift enkel tot stand komt door effectieve overschrijving, dat een onderhands document waarin een toekomstige uitvoering wordt vermeld geen schenking doet ontstaan, en dat zelfs registratie een nog niet-uitgevoerde bankgift niet omzet in een geldige schenking. De eerste rechter volgde dit standpunt volledig in een vonnis van 8 april 2024.

Het standpunt van het Hof van Beroep

Het is pas bij ontvangst van de aangifte in de nalatenschap dat de Vlaamse Belastingdienst kennis kreeg van het feit dat de overschrijvingen op de datum van overlijden van de erflaatster nog niet waren uitgevoerd. Het vestigen van een schenkbelasting op zicht van geregistreerde documenten laat de bevoegdheid van de Vlaamse Belastingdienst onverlet om de geldigheid van de schenking te betwisten teneinde tot een correcte heffing in de erfbelasting te komen.

Aangezien er geen bewijs voorligt dat de erflaatster voorafgaand aan haar overlijden de betrokken bedragen heeft geschonken aan de legatarissen, kunnen deze laatsten geen vordering laten gelden tegen de nalatenschap wegens niet-uitvoering van deze vermeende schenkingen. Deze bedragen werden aldus terecht verworpen als passief in de nalatenschap van de erflaatster.

Lees hier verder