Praktische leidraad na overlijden (Argus Advocaten)

Auteur: Argus Advocaten

Wanneer iemand overlijdt staat de wereld even stil…. Verdriet, afscheid en emoties vragen (terecht) alle aandacht. Toch komen er in diezelfde periode ook heel wat praktische beslommeringen en juridische verplichtingen op nabestaanden af. Net in een moeilijke periode waarin men daar vaak geen ruimte voor heeft, moeten belangrijke beslissingen worden genomen.

Hieronder kan u een overzichtelijke leidraad terugvinden van de belangrijkste stappen na een overlijden.

Wanneer valt een nalatenschap open?

Een nalatenschap valt open bij het overlijden van een persoon en dit op de laatste woonplaats van de overledene. Een overlijden wordt juridisch vastgesteld via een geneeskundig attest, op basis waarvan een overlijdensakte wordt opgesteld.

Eerste praktische stappen voor de familie

In de eerste dagen na het overlijden moeten enkele essentiële formaliteiten worden geregeld. Dit kan met ondersteuning van de begrafenisondernemer, met hulp van een notaris of van een advocaat.

• Begrafenisondernemer contacteren

De begrafenisondernemer organiseert niet alleen de uitvaart, maar begeleidt vaak ook bij het vervullen van bepaalde administratieve formaliteiten na een overlijden.

• Akte van overlijden

De akte van overlijden wordt afgeleverd door de stad of gemeente van de laatste woonplaats van de overledene en is onmisbaar voor vrijwel alle verdere formaliteiten.

• Eigendommen van de overledene

Het is belangrijk om alle eigendommen van de overledene zoveel als mogelijk onaangeroerd te laten, zeker zolang u nog geen definitieve erfkeuze heeft gemaakt.

Het kan immers zijn dat u als erfgenaam beslist om de nalatenschap niet te aanvaarden, bijvoorbeeld wegens een té grote schuldenlast van de overledene. Sommige handelingen of gedragingen kunnen namelijk worden beschouwd als een (stilzwijgende) aanvaarding van de nalatenschap, wat risico’s inhoudt.

Onroerende en roerende goederen van de overledene maken deel uit van de nalatenschap en moeten worden geïnventariseerd.

Voertuigen van de overledene mogen aldus niet zomaar worden verkocht of overgedragen.

Het verder verhuren van de woning van de overledene geldt daarbij als een aanvaarding van de nalatenschap, waarmee dus omzichtig moet worden omgesprongen.

Het organiseren van de begrafenis, het indienen van de aangifte van de nalatenschap en het leegmaken van de koelkast om bederf te voorkomen zijn handelingen die u gerust mag stellen en dewelke geen aanvaarding van de nalatenschap impliceren.

• Lopende overeenkomsten stopzetten (indien nodig)

Afhankelijk van de situatie kan het nodig zijn om lopende overeenkomsten te beëindigen, zoals abonnementen (telecom, streaming, lidmaatschappen, …), huurovereenkomsten, water-, elektriciteits- en gascontracten.

De aangifte van nalatenschap

De aangifte van nalatenschap is een officiële verklaring aan de fiscus die het vermogen van de overledene weergeeft op datum van het overlijden. Op basis hiervan wordt de erfbelasting voor de erfgenamen berekend. De formulieren zijn beschikbaar via de website van de Vlaamse overheid.

De aangifte van nalatenschap is een louter fiscale verplichting die op zich geen burgerrechtelijke gevolgen teweegbrengt voor de (minnelijke of gerechtelijke) vereffening-verdeling van de nalatenschap.

Vrijgave van banktegoeden: het attest van erfopvolging

Na een overlijden worden de bankrekeningen van de overledene in principe geblokkeerd. De vrijgave van deze rekening(en) gebeurt pas na voorlegging van een attest van erfopvolging dewelke aantoont wie de erfgenamen zijn. Dit is bijzonder belangrijk voor de langstlevende echtgeno(o)t(e) of partner. Ook gezamenlijke rekeningen worden immers geblokkeerd. In de praktijk kan vaak wel een beperkte som worden vrijgegeven om de eerste levensbehoeften te dekken, maar een volledige vrijgave van deze rekeningen gebeurt pas na overlegging van het attest van erfopvolging.

Een attest van erfopvolging kan u verkrijgen via de FOD Financiën en is gratis. Indien de overledene een testament of huwelijkscontract had opgemaakt, dient via de notaris een akte van erfopvolging te worden bekomen.

Onroerend goed: akte van erfopvolging

Bevat de nalatenschap ook onroerend goed, dan volstaat een attest van erfopvolging niet. In dat geval moet de notaris sowieso een akte van erfopvolging opstellen. Deze akte zorgt ervoor dat de erfovergang van het onroerend goed zichtbaar wordt in de hypotheekregisters.

Tot slot

Na het overlijden van een dierbare persoon volgt vaak een moeilijke periode waarin verdriet en afscheid primeren. Administratie en juridische verplichtingen voelen dan vaak als een extra last. Toch zijn bepaalde zaken cruciaal om later onzekerheden en problemen te vermijden.

Bron: Argus Advocaten