Nieuwe erfenisregels in 2026: wat betekent dit voor jouw successieplanning? (Lemon Consult)

Auteur: Silke Begine (Lemon Consult)

Sinds 1 januari 2026 zijn er enkele nieuwe regels in de erfbelasting van kracht. En die hebben een impact op je successieplanning, zowel in het geval je single bent als wanneer je een partner hebt.

Een belangrijke wijziging heeft betrekking op aandelen van familiale vennootschappen. De impact hierop wordt uitvoerig besproken in een andere bijdrage. Hierna focussen we ons op een aantal andere wijzigingen, nl. de afschaffing van de vriendenerfenis, de invoering van een singlevermindering en de uitbreiding van het partnerabattement.

Exit vriendenerfenis

Erf van je broer of zus, een ver familielid of van iemand die geen familie is, dan lopen de tarieven in de erfbelasting hoog op:

Bij het tarief tussen broers en zussen wordt er geen onderscheid gemaakt tussen roerende en onroerende goederen, zoals dat bij het tarief in rechte lijn wel het geval is. Wel gebeurt de berekening per erfgenaam afzonderlijk.

In tegenstelling tot bij het tarief tussen broers en zussen wordt het tarief voor verdere verwanten en vreemden niet per erfgenaam berekend. Het deel van de nalatenschap dat onder deze tarieven valt wordt immers als één geheel belast en vervolgens wordt de totale erfbelasting onderverdeeld tussen de erfgenamen. En ook hier is er geen onderscheid tussen roerende en onroerende goederen.

Om deze hoge tarieven enigszins te verzachten, kon een erflater sinds enkele jaren in een testament een zogenaamde ‘vriendenerfenis’ opnemen. De vriendenerfenis maakte het mogelijk om een bedrag van maximaal € 15.000 na te laten een broer/zus, ver familielid of goede vriend aan een verlaagd tarief van 3%.

Sinds 1 januari 2026 kan je deze vriendenerfenis echter niet langer opnemen in een testament. Heb je een testament opgemaakt en daarbij gebruik gemaakt van de vriendenerfenis? Geen zorgen, voor testamenten die vóór 2026 werden opgesteld en waarin een vriendenerfenis werd voorzien, blijven de oude regels gelden.

De singlevermindering

De vriendenerfenis verdween om plaats te maken voor de zogenaamde ‘singlevermindering’. Deze vermindering is, net zoals de vriendenerfenis, in het leven geroepen om de hoge tarieven in de erfbelasting in de zijlijn te verlagen. Toch zijn er enkele fundamentele verschillen.

Zo kon de vriendenerfenis door iedereen worden toegepast. Het maakte immers niet uit of de erflater zelf een partner naliet of kinderen had. Dit is niet het geval bij de singlevermindering, die enkel toegepast kan worden door een alleenstaande zonder afstammelingen.

Onder alleenstaanden verstaan we personen die niet gehuwd zijn, noch wettelijk samenwonen. Personen die feitelijk samenwonen worden enkel uitgesloten van de singlevermindering wanneer zij iets aan hun partner nalaten (bijvoorbeeld via testament) en voor zover de partner gebruik maakt van het tarief in rechte lijn (wat pas kan na een samenwoning van minstens één jaar).

Waar de vriendenerfenis beperkt bleef tot een bedrag van € 15.000, is de singlevermindering uitgebreider. Wanneer een alleenstaande zonder kinderen in een testament de singlevermindering toekent aan één of meer begunstigden, kunnen deze genieten van de volgende tarieven, tot een maximum van € 100.000 per nalatenschap.

• 3% op de eerste € 50.000
• 9% op de schijf van € 50.000 tot € 100.000

Voorbeeld:

Een alleenstaande vrouw zonder kinderen overlijdt en laat 100.000 euro na aan haar broer. Zonder de toepassing van de singlevermindering zou de broer 34.500 euro erfbelasting verschuldigd zijn:

• € 35.000 euro x 25% = € 8.750
• € 40.000 euro x 30% = € 12.000
• € 25.000 euro x 55% = € 13.750
• Totaal: € 34.500

Wanneer de vrouw in haar testament de singlevermindering heeft opgenomen en haar broer als begunstigde van deze vermindering aanduidt, is hij slechts 6.000 euro erfbelasting verschuldigd:

• € 50.000 euro x 3% = € 1.500
• € 50.000 euro x 9% = € 4.500
• Totaal: € 6.000

De singlevermindering levert in dit voorbeeld dus een aanzienlijke besparing op, maar kan enkel toegepast worden wanneer deze uitdrukkelijk opgenomen is in een testament, én de begunstigden duidelijk zijn aangeduid.

Vrijstelling tussen echtgenoten

Sinds 2018 bestaat er tussen echtgenoten, wettelijk samenwonenden en feitelijk samenwonenden die al meer dan een jaar samenwonen, een vrijstelling van erfbelasting op roerende goederen tot € 50.000, deze vrijstelling werd op 1 januari 2026 verhoogd naar € 75.000. Dit betekent een beperkte verhoging van de eerdere belastingbesparing van € 1.500 naar € 3.750.

• € 1.500 (€ 50.000 * 3%)
• € 3.750 (€ 50.000 * 3% + € 25.000 x 9%)

Besluit:

Met singlevermindering die in de plaats van de vriendenerfenis komt, kan er een hoger bedrag aan een gunstig tarief vererven naar broers, zussen of verdere verwanten. Het nadeel is echter dat de singlevermindering, in tegenstelling tot de vriendenerfenis, enkel toegepast kan worden door alleenstaanden zonder afstammelingen.

De verhoogde vrijstelling tussen echtgenoten en samenwonenden levert slechts een beperkt voordeel op, maar kan gezien worden als een stap richting een ruimere fiscale bescherming van de langstlevende echtgenoot, zoals die vandaag al bestaat in andere Europese landen.

Bron: Lemon Consult