Inbezitstelling: wanneer en hoe? (De Groote – De Man)

Auteur: Evelyn De Boeck (De Groote – De Man)

Hebt u via een testament iets geërfd, maar kunt u daar niet meteen vrij over beschikken? Dat kan perfect mogelijk zijn. In deze blog leggen wij helder uit wat een inbezitstelling is, wanneer ze vereist is en hoe u daarbij te werk gaat.

Wat is een inbezitstelling en wanneer is deze noodzakelijk?

Een inbezitstelling is een machtiging die gevraagd wordt aan de Familierechtbank waardoor de algemene legataris wordt toegelaten om het bezit te verkrijgen van een nalatenschap.

Deze machtiging is noodzakelijk wanneer drie voorwaarden samen vervuld zijn:

1. Er is sprake van een eigenhandig of internationaal testament
2. Waarin de overledene een algemene legataris heeft aangeduid. (M.a.w. de ganse nalatenschap toebedeelt aan één of meerdere personen)
3. Er zijn geen reservataire erfgenamen (M.a.w. de erflater laat geen afstammelingen of langstlevende echtgenote na).

Door het testament verkrijgt de algemene legataris wel een eigendomsrecht, maar nog niet het effectieve bezit van de goederen. Zonder het bezit kan de legataris nog niet beschikken over deze goederen.

Dat bezit kan pas worden verkregen na een beslissing van de familierechtbank.

De prima facie controle van de rechtbank is nodig omdat een eigenhandig of internationaal testament niet dezelfde waarborgen biedt als een notarieel testament.

De rechtbank zal onder meer nagaan:

• of het testament op het eerste gezicht geldig en betrouwbaar is,
• of de verzoeker effectief algemene legataris is,
• en of er daadwerkelijk geen reservataire erfgenamen bestaan.

Wanneer aan deze voorwaarden is voldaan, zal de familierechtbank bij beschikking de inbezitstelling toekennen.

Wanneer is een inbezitstelling niet nodig?

In heel wat gevallen is een inbezitstelling helemaal niet vereist.

Dat is onder meer zo wanneer:

• de algemene legataris werd aangeduid in een notarieel (authentiek) testament en er geen reservataire erfgenamen zijn → de legataris treedt dan automatisch in bezit;
• er wel reservataire erfgenamen zijn → in dat geval moet de legataris geen inbezitstelling vragen, maar wel de afgifte van het legaat;
• het gaat om een:
  • legataris onder algemene titel (deze ontvangt een vooraf afgelijnd deel van de nalatenschap), of
  • bijzondere legataris (deze ontvangt een specifiek goed of een specifieke geldsom).

De betrokken legataris moet zich richten tot degene die het bezit heeft (meestal de erfgenamen of de algemene legataris) en de afgifte van het legaat vragen.

Hoe vraagt u een inbezitstelling aan?

De inbezitstelling wordt gevraagd via een eenzijdig verzoekschrift bij de familierechtbank van het arrondissement waar de nalatenschap is opengevallen.

Belangrijk om te weten:

• een dergelijk verzoekschrift kan enkel door een advocaat worden ondertekend;
• de advocaat zal vooraf nagaan of:
  • alle voorwaarden zijn vervuld,
  • en alle nodige bewijsstukken aanwezig zijn.

Besluit

Een inbezitstelling is een technische maar essentiële stap wanneer een algemene legataris werd aangeduid in een niet-notarieel testament. Zonder deze procedure kan de legataris zijn rechten in de praktijk niet uitoefenen.

Bron: De Groote – De Man