Oude successieplanningen onder de loep:
wat bij gewijzigde omstandigheden?
Mr. Rinse Elsermans (Cazimir)
Webinar op donderdag 18 februari 2027
Antiwitwaskader:
de fundamentele wijzigingen
vanaf 10 juli 2027
Mr. Stijn De Meulenaer (Everest)
Webinar op vrijdag 16 april 2026
Wenst u meerdere opleidingen
te volgen bij LegalLearning?
Overweeg dan zeker onze voordeelformules!
Krijg toegang tot +250 opleidingen
Live & on demand webinars
Successieplanning anno 2027
Mr. Olivier De Keukelaere en mr. Nathalie Labeeuw (Cazimir)
Webinar op donderdag 4 maart 2027
Cryptomunten en de fiscaliteit
Mr. Dave van Moppes (Tuerlinckx Advocaten)
Webinar op donderdag 28 januari 2027
Erfbelasting en de gezinswoning: wat ondernemers moeten weten (Flamée & Partners)
Auteur: Flamée & Partners
Als ondernemer zit een groot deel van uw vermogen vaak in uw vennootschap, terwijl de gezinswoning het belangrijkste privébezit is. Bij overlijden bepaalt de erfbelasting mee hoeveel daarvan bij uw partner en kinderen terechtkomt. De regels rond de gezinswoning zijn voordelig, maar voor ondernemers gelden er enkele specifieke aandachtspunten. Wij geven u hieromtrent graag de nodige duiding.
Volledige vrijstelling voor de partner: gewest per gewest
In Vlaanderen en Brussel is de gezinswoning volledig vrijgesteld van erfbelasting voor de langstlevende partner (gehuwd, wettelijk samenwonend of – onder voorwaarden – feitelijk samenwonend), ongeacht de waarde.
Wallonië kent ook een volledige vrijstelling op het netto-aandeel van de langstlevende echtgenoot of wettelijk samenwonende, maar enkel als de woning sinds minstens vijf jaar vóór het overlijden hun gezamenlijke hoofdverblijfplaats was (voor overlijdens vanaf 1 januari 2028 vervalt die termijn van vijf jaar).
Feitelijk samenwonenden erven niet automatisch van elkaar: zonder testament krijgt de partner niets. Fiscaal worden ze in Vlaanderen en in Brussel wel gelijkgesteld met gehuwden, mits een effectieve samenwoning met een gemeenschappelijke huishouding: na één jaar samenwonen geldt het tarief in rechte lijn, na drie jaar ook de vrijstelling voor de gezinswoning.
In Wallonië bestaat er voor feitelijk samenwonenden geen gunstregeling. Een verklaring van wettelijke samenwoning bij de gemeente is snel afgelegd en geeft in elk gewest meteen toegang tot het tarief in rechte lijn en de vrijstelling (in Wallonië voorlopig wel nog met de termijn van vijf jaar). De samenwoning bewijst u doorgaans met een uittreksel uit het bevolkingsregister, maar dat kan ook op een andere manier, bijv. met facturen van nutsbedrijven.
Vruchtgebruik, aanhorigheden en gemengd gebruik
Zijn er kinderen, dan erft de partner vaak het vruchtgebruik van de gezinswoning en de kinderen de blote eigendom. De vrijstelling geldt dan enkel voor het aandeel van de partner (inclusief het vruchtgebruik); de kinderen betalen erfbelasting in rechte lijn op hun blote eigendom. Fiscaal kan het daarom interessant zijn dat de partner, via een testament of een keuzebeding in het huwelijkscontract, de volle eigendom van de woning verkrijgt in plaats van enkel het vruchtgebruik. Weeg dat wel af tegen het tweede overlijden: de woning zit dan volledig in de nalatenschap van de langstlevende en wordt bij diens overlijden in rechte lijn belast, terwijl een vruchtgebruik op dat moment belastingvrij uitdooft.
Normale aanhorigheden (garage, tuin, zwembad met poolhouse…) zijn mee vrijgesteld, zelfs als ze een afzonderlijk kadastraal inkomen hebben: bijzaak volgt hoofdzaak, zolang ze deel uitmaken van de woonfunctie. Bij gemengd gebruik, zoals een praktijk of kantoor aan huis, kan de vrijstelling voor het geheel gelden als het beroepsgedeelte één geheel vormt met de woning en er qua waarde en omvang ondergeschikt aan is; anders geldt ze enkel voor het woongedeelte.
Praktische aandachtspunten
- Vraag de vrijstelling aan. In Vlaanderen vraagt u de vrijstelling aan in de aangifte van nalatenschap, onder de rubriek ‘Gunstregelingen’. Vergeten? Dan kunt u ze alsnog krijgen via een bezwaar tegen de aanslag.
- Enkel de hoofdverblijfplaats. Een tweede verblijf, zoals een appartement aan zee of in de Ardennen, valt niet onder de vrijstelling. In Vlaanderen komt de laatste gezamenlijke woning wel nog in aanmerking als de partners niet meer samenwoonden door een feitelijke scheiding, overmacht (bv. een langdurige ziekenhuisopname) of een verhuis naar een rust- of verzorgingsinstelling of serviceflat.
- Verwante partners. Is de partner een bloedverwant in rechte lijn van de erflater (bijv. een ouder en kind die samenwonen), dan geldt de vrijstelling niet. Samenwonende broers en zussen kunnen er in Vlaanderen wel van genieten.
- Schulden op de woning. De vrijstelling geldt voor het netto-aandeel, dus na aftrek van schulden. In Brussel worden schulden die werden aangegaan om de woning te verwerven of te behouden, bij voorrang op dat aandeel aangerekend.
- Kinderen jonger dan 21 jaar. Verliezen kinderen vóór hun 21ste beide ouders, dan betalen ze in Vlaanderen geen erfbelasting op de gezinswoning en genieten ze een vrijstelling op de eerste 75.000 euro roerende goederen.
- Roerende goederen van de partner. Naast de woning geldt in Vlaanderen een partnerabattement: de eerste 75.000 euro roerende goederen is vrijgesteld (50.000 euro voor overlijdens vóór 1 januari 2026).
Let op als de woning eigendom is van uw vennootschap
De vrijstelling geldt enkel voor een gezinswoning die u of uw partner privé in eigendom heeft. Staat de woning op naam van uw vennootschap, dan valt ze niet onder deze regeling: uw aandelen in de vennootschap vererven volgens de gewone regels. Het verlaagde tarief voor familiale vennootschappen biedt daarbij meestal geen uitweg: de voorwaarden zijn in Vlaanderen vanaf 2026 zelfs verstrengd.
Zelfs wanneer uw vennootschap in aanmerking komt voor de gunstregeling voor familiebedrijven, zal u voor de overeenstemmende waarde van de gezinswoning niet van het voordeeltarief kunnen genieten. De gezinswoning in een vennootschap kan zo van geen enkel voordeel in de successierechten genieten. Overweegt u de gezinswoning in de vennootschap onder te brengen, neem dit dan zeker mee in overweging.
Bron: Flamée & Partners
» Bekijk alle artikels: Successie & Vermogen












