Eigendom van aandelen: schijnbaar eenvoudig, juridisch gelaagd (Deloitte)

Auteurs: Liesbeth De Bruyne, Hilde Bossier en Cécile Wolfs (Deloitte)

Meer dan een naam op papier

Je zit bij de notaris of adviseur om een vennootschap op te richten. Je tekent naderhand het aandelenregister, waarin de aandelen staan ingeschreven op jouw naam – eenvoudig, toch? Maar eigendom van aandelen is zelden zo eenvoudig als het lijkt. Zeker als je gehuwd bent (of binnenkort trouwt), zijn er juridische nuances die vaak over het hoofd worden gezien.

Zeggenschap of financieel belang?

Het is hierbij belangrijk om een onderscheid te maken tussen zeggenschap (wie beslist in de vennootschap en oefent de stemrechten uit) en vermogen (wie profiteert economisch van de aandelen en heeft recht op financiële uitkeringen).

Zeggenschap en vermogen lopen immers niet steeds parallel. Je kunt juridisch eigenaar zijn van de aandelen, maar het economisch voordeel ervan toch moeten delen met je partner. Dat hangt af van het gekozen huwelijksvermogensstelsel. In België onderscheiden we drie stelsels: het wettelijk stelsel, het stelsel van scheiding van goederen en het stelsel van algehele gemeenschap. Ook de wijze waarop de aandelen worden verworven of gefinancierd – met eigen of gemeenschappelijke/onverdeelde middelen – speelt hierbij een belangrijke rol.
Het is aangewezen om tijdig stil te staan bij deze opdeling en om de afspraken duidelijk vooraf vast te laten leggen in bv. de oprichtingsakte van jouw vennootschap, jouw huwelijkscontract of enige andere overeenkomst, zodat nadien verrassingen of discussies zoveel als mogelijk worden voorkomen.

Aandelenbezit in een dynamische omgeving

Aandelenbezit is bovendien geen statisch gegeven. Familiale gebeurtenissen, zoals een huwelijk, echtscheiding, overlijden, ziekte/onbekwaamheid, overdracht of familiale planning, kunnen een impact hebben op de balans tussen juridische en economische eigendom. Wat vandaag vanzelfsprekend voelt, kan morgen door specifieke omstandigheden plots veranderen.

Vanuit die optiek is het verstandig om geregeld stil te staan bij de vraag of de juridische realiteit wel nog overeenstemt met de eigen/familiale verwachtingen, en daar waar nodig te remediëren bv. door het opstellen/aanpassen van:

• Huwelijkscontract: zijn zeggenschap en eigendom over de aandelen correct als eigen of gemeenschappelijk toegewezen, en ben ik in het bezit van de nodige bewijsstukken? Wat met inkomsten voortkomende uit de aandelen?
• Zorgvolmacht: wie mag stemmen met de aandelen bij tijdelijke of permanente onbekwaamheid door ziekte of ongeval?
• Testament: hoe vererven de aandelen? Wat zijn de rechten van partner/echtgenoot? Bestaan er daarbij mogelijkheden om de druk van successiebelasting te beperken?
• Statuten en/of aandeelhoudersovereenkomst: zijn er heldere afspraken die zorgen voor een vlotte bedrijfsvoering én voor een gecontroleerde overdracht van aandelen bij familiale planning, successie of verkoop?

Bron: Deloitte