Duolegaat en fiscaal misbruik. Vordering fiscus afgewezen. Cass. 22 mei 2026 (Eric B.)

Auteur: Eric B.

Samenvatting gemaakt met behulp van AI

Feiten

Een erflaatster stelt een testament op waarbij ze een zogeheten duo-legaat creëert. Zij duidt de verweerder aan als algemeen legataris en laat tegelijkertijd 30% van haar aanzienlijke nalatenschap na aan een vzw. Deze vzw krijgt de formele last opgelegd om alle successierechten van de algemene legataris te betalen. Hierdoor ontvangt de algemene legataris zijn aandeel volledig netto, zonder zelf erfenisrechten te moeten afdragen.

Verweermiddelen

De Belgische Staat (de fiscus) is het hier absoluut niet mee eens en stapt naar het Hof van Cassatie.

De overheid argumenteert dat deze specifieke toepassing van het duo-legaat een illegale vorm van “fiscaal misbruik” is. Volgens de fiscus is de constructie louter en alleen opgezet om de belastingwetgeving te ontwijken. Daarnaast stelt de fiscus dat het legaat niet wettelijk werd ‘afgegeven’, omdat er slechts een vast bedrag van 25.000 euro werd overgedragen en niet het volledige theoretische percentage.

Principes

Het Hof van Cassatie oordeelt zeer strak over de wettelijke definitie van fiscaal misbruik.

De wet (anti-misbruikbepaling) vereist namelijk dat de belastingplichtige zélf een misbruikende rechtshandeling stelt. Bij successierechten zijn de effectieve belastingplichtigen uitsluitend de erfgenamen en legatarissen, en absoluut níét de erflater. Aangezien het testament uitsluitend door de overledene is opgesteld, heeft de legataris zélf geen enkele misbruikende handeling gesteld.

Het Hof benadrukt dat zelfs als een legataris aanzienlijk profiteert van andermans fiscale optimalisatie, hij hierdoor zélf geen fiscaal misbruik begaat. Wat betreft de afgifte: de wet vereist slechts de formele erkenning van de geldigheid van het legaat, en niet per se de materiële en effectieve afdracht van exact dat specifieke deel.

Besluit

Het Hof van Cassatie verwerpt het cassatieberoep van de Belgische Staat volledig. De techniek van het duo-legaat levert in dit geval absoluut geen fiscaal misbruik op in hoofde van de ontvangende legataris. De Staat wordt tot slot veroordeeld tot het betalen van de procedurele gerechtskosten, begroot op 860,03 euro.

Lees hier het arrest