De nieuwe meerwaardebelasting in een internationale context (Sansen International)

Auteurs: Erik Sansen & Maaike Van Duyse (Sansen International)

Sinds 1 januari 2026 geldt in België in principe (de wet moet nog worden gestemd) een nieuwe meerwaardebelasting op financiële activa. We lichten de krijtlijnen toe, met bijzondere aandacht voor internationale situaties.

Internationale context

In een internationale context roept de meerwaardebelasting heel wat vragen op. Wat op het eerste gezicht een nationale maatregel lijkt, krijgt immers een heel andere dimensie zodra belastingplichtigen verhuizen, schenken over de grenzen heen of als niet-inwoner van België Belgische financiële activa aanhouden. Wanneer de vennootschap van de belastingplichtige mee verhuist, maakt de wisselwerking van de meerwaardebelasting met de in juli 2025 ingevoerde exittaks lastens de aandeelhouders van de vennootschap het een en ander nog complexer.

Impact op inwoners die emigreren?

De wetgever wil vermijden dat wanneer een fiscaal inwoner België verlaat en zijn belastingresidentie naar het buitenland verplaatst, België definitief zijn heffingsrecht verliest over meerwaarden die tijdens de Belgische woonperiode zijn opgebouwd. Daarom voorziet de nieuwe regeling dat België in bepaalde gevallen een belasting kan claimen op de meerwaarde die is ontstaan tot aan het moment van emigratie (exittaks). Aangezien de (ontwerp)wettekst voorziet dat meerwaarden die voor 31 december 2025 werden opgebouwd, worden gevrijwaard, betekent dit dat bij het verlaten van België er principieel zal worden afgerekend over de meerwaarde die is ontstaan tussen 31 december 2025 en het moment waarop men uit België is vertrokken.

Bij emigratie naar een land binnen de Europese Economische Ruimte (EER) of naar een land waarmee België een dubbelbelastingverdrag heeft gesloten (dat voorziet in wederzijdse uitwisseling van informatie en invorderingsbijstand) ontstaat automatisch een uitstel van betaling van twee jaar voor die exittaks. Het Belgische regime voorziet dat de ‘exit’-meerwaarde alleen effectief geïnd wordt bij daadwerkelijke realisatie (bv. bij de verkoop van de aandelen) binnen die twee jaar. Als de belastingplichtige binnen de EER verhuist en de meerwaarde pas na het verstrijken van die twee jaar realiseert, vervalt de Belgische exittaks. België kan dus pas heffen op het moment van realisatie en slechts gedurende die uitsteltermijn.

Bij emigratie naar andere landen geldt een strenger regime. De belastingplichtige moet dan zelf een gemotiveerd verzoek tot uitstel indienen en daarbij in de regel voldoende waarborgen of garanties stellen ten gunste van de Belgische fiscus. Wordt er geen uitstel gevraagd of worden de opgelegde garantievoorwaarden niet nageleefd, dan kan België de exittaks onmiddellijk innen op de meerwaarde die is opgebouwd tot aan het moment van emigratie.

Dubbelbelastingverdragen

De meeste dubbelbelastingverdragen voorzien echter dat meerwaarden op aandelen belastbaar zijn in de woonstaat. België verliest dus in principe zijn heffingsrecht zodra iemand fiscaal inwoner wordt van een andere staat. Wanneer de aandelen dan kort na de emigratie worden verkocht, zou enkel de nieuwe woonstaat bevoegd mogen zijn om te belasten. België kan in dat geval geen meerwaardebelasting meer heffen, zelfs al is de volledige waardestijging ontstaan tijdens de Belgische woonperiode. Dat zorgt mogelijk voor een spanningsveld tussen de Belgische wetgeving en de verdragsregels. De impact kan in de praktijk echter verwaarloosbaar of zelfs onbestaande zijn wanneer men verhuist naar een land waarmee België een dubbelbelastingverdrag heeft gesloten en waarvan het interne recht een zogeheten step up verleent aan de belastingplichtige, waardoor de werkelijke waarde van de aandelen bij binnenkomst als de nieuwe fiscale aanschafwaarde geldt ter berekening van de meerwaarde bij latere verkoop. Wanneer dat niet het geval is, kan een risico op dubbele belasting ontstaan.

Impact bij immigratie naar België?

Wie naar België verhuist, krijgt een step up op de waarde van zijn financiële activa bij aankomst in ons land. De waarde bij aankomst in België wordt dus als nieuwe waarde genomen. Alleen de winst die men na de verhuis maakt, wordt belast. Stel, iemand bezit aandelen die hij in 2015 kocht voor € 100. Op het moment dat die persoon naar België verhuist, zijn de aandelen € 300 waard. In 2027 verkoopt hij de aandelen voor € 350. Dankzij de step-up bij binnenkomst wordt enkel de meerwaarde die na de verhuis ontstaat belast. In dit geval is de belastbare meerwaarde € 50 (€ 350 – € 300).

Niet-inwoners

Voor niet-inwoners die financiële activa in België aanhouden, blijft het uitgangspunt grotendeels ongewijzigd. België kan meerwaarden slechts belasten voor zover het verdragsrecht dat toelaat, waardoor meerwaarden op aandelen van niet inwoners doorgaans (ook nu al) buiten de Belgische heffingsbevoegdheid vallen. De nieuwe meerwaardebelasting zal uitdrukkelijk niet gelden voor belastingplichtigen die geen fiscaal resident zijn van België.

Schenkingen in internationale context?

Bij een schenking of erfenis moet er geen belasting op meerwaarde worden betaald, aangezien meerwaardebelasting enkel wordt uitgelokt wanneer er sprake is van een transactie onder bezwarende titel. De persoon die het goed ontvangt, neemt dan gewoon de oorspronkelijke aankoopprijs van de schenker over. Pas wanneer de ontvanger het goed later verkoopt en er winst wordt gemaakt, zal er belasting op de meerwaarde verschuldigd zijn. De belasting wordt dus als het ware doorgeschoven naar een later moment, wanneer de meerwaarde gerealiseerd wordt. Enkel wanneer de schenking kadert in fiscaal misbruik, bv. wanneer de geschonken middelen via de begiftigde die in het buitenland woont en de aandelen daar heeft verkocht, opnieuw terugkeren naar de schenker, kan de fiscus ingrijpen. Oprechte en definitieve schenkingen aan buitenlandse begiftigden blijven dus buiten schot.

Exittaks voor vennootschappen?

Wat de interactie betreft met bestaande regels in het kader van een zetelverplaatsing door een vennootschap, zoals vennootschappen en de de exittaks voor (onmiddellijk verschuldigde) belasting op roerende inkomsten op het niveau van de aandeelhouder, blonk de initiële ontwerptekst niet uit in duidelijkheid omtrent de mogelijkheid tot verrekening van beide belastingen. Dat is ondertussen aangepast.

Wanneer een vennootschap haar zetel naar het buitenland verplaatst, moet de aandeelhouder sinds 1 juli 2025 immers een fictief dividend aangeven ten belope van de (latente) reserves die België verlaten. Dat fictieve dividend wordt belast tegen 30%. Worden de aandelen vervolgens binnen de twee jaar na emigratie verkocht, dan wordt de meerwaardebelasting bij de aandeelhouder verrekend met de eerder geheven belasting op het fictieve dividend. Worden de aandelen pas later dan twee jaar na emigratie vervreemd, dan is er geen meerwaardebelasting meer verschuldigd.

De nieuwe Belgische meerwaardebelasting mag dan eenvoudig ogen, zodra een internationale dimensie in beeld komt, worden timing, woonstaat en verdragsbescherming cruciaal. Voor ondernemers, investeerders belastingplichtigen wordt en mobiele doordachte internationale fiscale planning belangrijker dan ooit. Bij emigratie is er in principe enkel meerwaardebelasting verschuldigd op het deel van de meerwaarde dat tot het moment van emigratie is opgebouwd en enkel bij een realisatie binnen de twee jaar. Oprechte en definitieve schenkingen aan buitenlandse belastingplichtigen blijven buiten schot. De exittaks, die verschuldigd is wanneer een vennootschap sinds 1 juli 2025 haar zetel naar het buitenland verplaatst, mag verrekend worden met de eventuele meerwaardebelasting

Bron: Sansen International