Waarom zou je vrijwillig het overheidsopdrachtenrecht volgen als je daar wettelijk niet toe verplicht bent? (Omega Law)

Auteur: Joyce Van Caeyzeele (Omega Law)

Waarom zou je vrijwillig het overheidsopdrachtenrecht volgen als je daar wettelijk niet toe verplicht bent?

Het lijkt een vreemde keuze. Waarom zou je jezelf als (private) onderneming een procedure opleggen die de wet niet van je verlangt?

Toch gebeurt dit geregeld. En de redenen zijn legio.

Denk aan het bekomen van subsidievoorwaarden, een kwestie van corporate governance, transparantie, objectieve besluitvorming of de wens om alle geïnteresseerde ondernemingen gelijke kansen te geven. Ook private organisaties of entiteiten die niet onder de Wet Overheidsopdrachten vallen, kiezen er soms bewust voor om een aankoopprocedure te organiseren volgens de principes van het overheidsopdrachtenrecht.

Daar is op zich niets mis mee. De valkuil schuilt elders.

Wie ervoor kiest een procedure te organiseren volgens vooraf vastgelegde regels, kan die regels niet (meer) vrijblijvend naast zich neerleggen. Niet omdat de Wet van 17 juni 2016 daardoor plots van toepassing wordt, maar omdat de opdrachtgever zichzelf aan dat procedurele kader bindt.

Dat is een relevant onderscheid.

Je verruimt het toepassingsgebied van de Overheidsopdrachtenwet zelf niet. Het personele toepassingsgebied is immers wettelijk bepaald. Je kiest er wel vrijwillig voor om een normatief kader te hanteren dat sterk aansluit bij het overheidsopdrachtenrecht. En precies daardoor worden beginselen zoals transparantie, gelijke behandeling en andere juridische spelregels relevant voor de beoordeling van de procedure.

Het lijkt een louter terminologisch verschil.

In werkelijkheid bepaalt dit onderscheid de rechtsgrond van de verplichtingen, de verwachtingen van de deelnemers én de manier waarop een rechter of arbiter de procedure achteraf zal toetsen.

Betekent dit dan dat vrijwillige toepassing per definitie een slechte keuze is? Zeker niet. Integendeel: in bepaalde contexten kan ze zorgen voor meer duidelijkheid, draagvlak en rechtszekerheid.

Het loont echter wel de moeite om daar als onderneming vooraf bewust over na te denken (en/of advies in te winnen).

• Wil je het overheidsopdrachtenrecht integraal volgen, of slechts bepaalde beginselen of procedurele regels naar analogie toepassen? Welke keuze je ook maakt, zorg ervoor dat die duidelijk, coherent en vooraf kenbaar is aan alle deelnemers.
• Ben je inschrijver? Screen de opdrachtdocumenten dan zorgvuldig. Ook wanneer een opdrachtgever niet wettelijk onder het overheidsopdrachtenrecht valt, kan hij zichzelf contractueel aan (een deel van) die spelregels hebben gebonden. Dat heeft ook gevolgen voor de rechten en verwachtingen van de medecontractanten.

Conclusie: vrijwillig zeker, maar vrijblijvend allerminst.