Overheidsopdrachten. Tien jaar aansprakelijk. Ook wanneer de bouwheer een overheid is? (Omega Law)

Auteur: Joyce Van Caeyzeele (Omega Law)

De tienjarige aansprakelijkheid wordt vaak aangehaald in de context van private bouwprojecten.

Maar geldt zij ook wanneer de opdrachtgever pakweg een gemeente, ziekenhuis, agentschap of andere aanbestedende overheid is?

Ja. Althans bij overheidsopdrachten die betrekking hebben op bouwwerken.

Voor aannemers bepaalt artikel 84, §2 KB Uitvoering uitdrukkelijk dat zij vanaf de voorlopige oplevering aansprakelijk zijn voor de stevigheid van het bouwwerk en voor de goede uitvoering van de werken, overeenkomstig de artikelen 1792 en 2270 oud BW.

Ook bij architectuur- en ingenieursopdrachten speelt deze aansprakelijkheid. Opvallend is dat de termijn voor de ontwerper begint te lopen vanaf de voorlopige oplevering van het geheel van de werken waarop zijn studieopdracht betrekking heeft, en dus niet noodzakelijk vanaf de oplevering van zijn eigen diensten.

Daarbij mogen de tienjarige aansprakelijkheid en de waarborgtermijn niet met elkaar worden verward.

Beide beginnen in principe te lopen vanaf de voorlopige oplevering, maar verschillen zowel in duur als inhoudelijk toepassingsgebied.

De waarborgtermijn bedraagt, wanneer de opdrachtdocumenten geen andere termijn bepalen, één jaar. Tijdens die periode moet de aannemer alle nodige werken en herstellingen uitvoeren om het bouwwerk in goede staat of goede werking te houden.

Deze verplichting kan ook betrekking hebben op minder ernstige uitvoeringsgebreken, voor zover de oorzaak ervan aan de aannemer kan worden toegerekend. De waarborgtermijn is dus inhoudelijk relatief ruim, maar beperkt in de tijd.

De tienjarige aansprakelijkheid loopt aanzienlijk langer, maar heeft een beperkter toepassingsgebied. Zij vormt geen “algemene garantie” van tien jaar voor iedere uitvoeringsfout of ieder gebrek dat zich tijdens die periode voordoet. Vereist is een ernstig gebrek dat de stevigheid of stabiliteit van het bouwwerk, of van een belangrijk onderdeel ervan, aantast of in gevaar kan brengen.

Gewone afwerkingsgebreken, esthetische tekortkomingen of beperkte technische defecten vallen er dus niet onder.

Beide regelingen kunnen tijdens de waarborgtermijn naast elkaar spelen. Een stabiliteitsgebrek dat in het eerste jaar aan het licht komt, kan zowel aanleiding geven tot de herstelverplichtingen tijdens de waarborgtermijn als tot de tienjarige aansprakelijkheid. Na de definitieve oplevering blijft de tienjarige aansprakelijkheid bestaan, maar uitsluitend voor de ernstige gebreken die binnen haar specifieke toepassingsgebied vallen.

De voorlopige oplevering is dus meer dan een administratief afsluitmoment. Zij vormt een juridisch scharnierpunt van waaruit twee verschillende aansprakelijkheidsregimes beginnen te lopen.