VOF. Faillissement en aansprakelijkheid gewezen vennoot bij gebrek aan openbaarmaking aandelenoverdracht. Cass. 4 september 2026 (Recht op zaterdag)

Auteur: Marc Vandecasteele (Recht op zaterdag)

Samenvatting

Het Hof van Cassatie vernietigt het bestreden arrest omdat de appelrechter ten onrechte oordeelde dat de curator geen “derde” is die zich kan beroepen op het gebrek aan openbaarmaking van een aandelenoverdracht in een vennootschap onder firma (vof).

Rechtsregel

Een gewezen vennoot van een vof blijft tegenover derden hoofdelijk aansprakelijk voor de verbintenissen van de vennootschap die vóór de openbaarmaking van zijn aandelenoverdracht zijn aangegaan. De overdracht kan slechts aan derden worden tegengeworpen vanaf de vereiste neerlegging en bekendmaking, tenzij de vennootschap bewijst dat de betrokken derde er eerder kennis van had.

Deze regel geldt zowel onder het vroegere Wetboek van Vennootschappen als onder het WVV. De inwerkingtreding van het WVV op 1 januari 2020 heeft geen afbreuk gedaan aan de vóór die datum ontstane aansprakelijkheid van een vennoot.

Rol van de curator

Bij het faillissement van een vof kan de curator, namens de gezamenlijke schuldeisers, de persoonlijke aansprakelijkheid van vennoten of gewezen vennoten inroepen. Dat vorderingsrecht behoort oorspronkelijk toe aan de individuele vennootschapsschuldeisers, maar kan in het faillissement door de curator worden uitgeoefend.

Daaruit volgt echter niet dat de curator buiten de publiciteitsregels valt. Wanneer hij een gewezen vennoot aanspreekt, is hij voor de toepassing van de regels inzake tegenwerpelijkheid een derde. Hij kan zich dus beroepen op de bekendgemaakte rechtstoestand en aanvoeren dat een niet-gepubliceerde aandelenoverdracht hem niet kan worden tegengeworpen.

Toepassing op de zaak

De verweerder stelde dat hij zijn 25 aandelen in de vof in januari 2010 had overgedragen. De vof werd in 2021 failliet verklaard, waarna de curator hem in 2022 aansprak voor een voorlopig passief van 88.976,39 euro.

De appelrechter had geoordeeld dat:

• de verweerder minstens vanaf 18 augustus 2011 geen vennoot meer was;
• de vennootschap de overdracht vanaf die datum had erkend;
• die overdracht daarom ook aan de curator kon worden tegengeworpen;
• de curator zich niet kon beroepen op het ontbreken van openbaarmaking.

Het Hof van Cassatie verwerpt die redenering. Het feit dat de curator een vordering uitoefent ten voordele van de gezamenlijke schuldeisers, neemt niet weg dat hij zich tegenover de gewezen vennoot kan beroepen op de niet-tegenwerpelijkheid van een niet-gepubliceerde overdracht.

Beslissing

Het Hof:

• vernietigt het bestreden arrest, behalve wat betreft de ontvankelijkheid van het hoger beroep;
• bevestigt daarmee dat de curator als derde de publiciteits- en tegenwerpelijkheidsregels kan inroepen;
• laat de zaak voor het overige opnieuw beoordelen.

Praktische betekenis

De uittreding uit een vof volstaat niet om aansprakelijkheid tegenover vennootschapsschuldeisers te beëindigen. De aandelenoverdracht en de wijziging van de identiteit van de hoofdelijk aansprakelijke vennoten moeten correct worden neergelegd en bekendgemaakt. Bij gebrek daaraan kan de curator, net als een individuele schuldeiser, de gewezen vennoot blijven aanspreken voor de relevante vennootschapsschulden.

Lees hier het arrest