Persoonlijke zekerheden krijgen nieuw wettelijk kader: wat verandert er voor ondernemers? (De Groote – De Man)

Auteur: De Groote – De Man

Op 11 juni 2025 verscheen de Wet van 5 juni 2025, die belangrijk is voor ondernemers omdat deze nieuwe verplichtingen invoert voor het gebruik van borgtochten en garanties in zakelijke contracten houdende titel 1 “Persoonlijke zekerheden” van boek 9 “Zekerheden” van het Burgerlijk Wetboek in het Belgisch Staatsblad. Deze Wet omvat de nieuwe regels voor persoonlijke borgtochten, garanties en andere persoonlijke zekerheden. De regeling over zakelijke zekerheden zal opgenomen worden in Titel 2 en is op heden nog niet goedgekeurd.

Het nieuwe wettelijke kader is voor een groot deel een codificatie (m.a.w.: bestaande praktijk wordt nu in de wet vastgelegd) van bestaande oplossingen vooral wat de (oude) borgtocht betreft. Daarnaast werden in de wet praktijken verankerd die ondernemingen al jaren gebruikten maar die tot nu toe geen duidelijke wettelijke basis hadden (lees: de autonome zekerheden). 

In wezen wordt er een onderscheid gemaakt tussen drie soorten persoonlijke zekerheden: 

• De accessoire persoonlijke zekerheid; 

• De autonome persoonlijke zekerheid; 

• De consumentenborg. 

Dit wordt hieronder verder toegelicht. 

Borgtocht: nieuwe regels vanaf 2026 – wat verandert er?

De klassieke borgtocht – waarbij iemand zich persoonlijk garant stelt voor andermans schuld – krijgt nieuwe regels en een nieuwe naam: “accessoire persoonlijke zekerheid”. Hiermee beklemtoont de wetgever dat deze zekerheid volledig gekoppeld is aan de hoofdovereenkomst. Hieruit volgt in het bijzonder dat de borgsteller zich t.a.v. de schuldeiser kan beroepen op excepties waarop ook de hoofdschuldenaar zich kan beroepen: 

• de verjaring; 

• de schuldvergelijking; 

• dwaling; 

• enz. 

Een belangrijke verandering: voortaan wordt elke persoonlijke zekerheid vermoed een borgtocht te zijn, tenzij de schuldeiser het tegendeel bewijst. Wie een autonome garantie wil, moet dit glashelder maken in het contract. Dit is in het voordeel van de persoon die de zekerheid verleent. Want de borg kan zich op voormelde excepties beroepen, terwijl de garant dat niet kan. 

Alle sommen‑borgtocht (maximumbedrag verplicht) Voor borgtochten die alle mogelijke schulden dekken (vroeger “alle sommen”-borgtocht genoemd): 

• moet u nu altijd een maximumbedrag vermelden. Dit biedt meer zekerheid voor alle betrokken partijen; 

• doet u dat niet, dan is de borgtocht niet nietig, maar blijft de borg alleen aansprakelijk voor schulden die al bestonden bij het afsluiten van de borgtocht; 

• voor latere verbintenissen van de hoofdschuldenaar staat hij niet meer in. 

Ook nieuw: 

• als u als schuldeiser een beroep wilt doen op een borg, moet u eerst de hoofdschuldenaar formeel aanmanen en de borg hiervan op de hoogte brengen; 

• dit voorkomt dat borgen verrast worden door plotselinge betalingsverzoeken; 

• evenwel is deze regel van aanvullend recht zodat deze verplichting contractueel kan worden uitgesloten. 

Garanties en andere zekerheden krijgen officiële erkenning

Goed nieuws voor ondernemers: praktijken die u al jaren gebruikt krijgen nu eindelijk een officiële wettelijke basis. Denk aan bankgaranties, patronaatsverklaringen van moedermaatschappijen, of situaties waarbij meerdere partijen zich samen garant stellen. 

Voor autonome garanties – vaak gebruikt bij internationale handel (dit zijn garanties waarbij de garant in principe moet betalen ‘on first demand’, zonder discussie over het onderliggende contract) of grote projecten – gelden nu duidelijke regels die evenwel allemaal van aanvullend recht zijn: 

• hier geldt dus onbeperkte contractuele vrijheid met dien verstande dat partijen rekening moeten houden met de leer van de onrechtmatige bedingen; 

• zo geldt er voor de garant een wettelijke betalingstermijn van 8 dagen na afroep; 

• partijen kunnen deze termijn contractueel verkorten; 

• evenwel dreigt een zeer korte betalingstermijn in het vizier te komen van een kennelijk onevenwichtig beding tussen ondernemingen (artikel VI.91/3 WER). 

Belangrijk voor banken en andere garantieverstrekkers: u moet duidelijk misbruik of frauduleuze betalingsverzoeken weigeren. 

De garantieverstrekker kan na betaling verhaal zoeken bij degene die de garantie heeft gevraagd. In principe wordt hij hierbij in de plaats gesteld van de schuldeiser zodat hij zich ook kan beroepen op een eventuele hypotheek die de schuldeiser heeft op de hoofdschuldenaar. Dit zogenaamde subrogatoire karakter kan bij een autonome garantie contractueel worden uitgesloten. Dit kan niet bij een accessoire zekerheid (borgtocht) waar het subrogatoire karakter van dwingend recht is. 

Tot slot kunnen deze garanties niet zomaar worden overgedragen aan derden. 

Extra bescherming voor consumenten die zich borg stellen

Als uw onderneming zaken doet met particulieren die zich borg stellen, gelden er strenge beschermingsregels. Consumenten kunnen alleen nog borgtochten verstrekken – alle andere vormen van persoonlijke zekerheden (lees: autonome zekerheden) worden automatisch omgezet naar borgtochten met hun beschermende regels. 

De vraag of een persoon kwalificeert als een consument wordt beoordeeld aan de hand van de definitie van artikel I.1, 1° WER en het zogenaamde specialisatiecriterium. Dit betekent dat er voor deze beoordeling moet gekeken worden naar de bestemming van de borgstelling. 

Interessant is de vraag of bestuurders of aandeelhouders van een vennootschap kwalificeren als een consument wanneer zij zich borg stellen voor een krediet van deze vennootschap. Dit is niet het geval wanneer de bestuurder of de aandeelhouder een substantiële invloed kan uitoefenen op de besluitvorming van de rechtspersoon. Er geldt een wettelijk vermoeden van controle wanneer men de meerderheid van stemrechten bezit of het recht heeft om de meerderheid van de bestuurders te benoemen of te ontslaan. Een controlebevoegdheid kan ook volgen ook uit de statuten of een overeenkomst met de vennootschap. 

De begunstigde van de borgtocht moet: 

• consumenten vooraf goed informeren over de risico’s; 

• jaarlijks rapporteren over de stand van zaken; 

• onmiddellijk waarschuwen als de hoofdschuldenaar zijn verplichtingen niet nakomt. 

• De kosten en interest die u kunt doorrekenen aan een consument-borg zijn beperkt tot maximum 50% van het hoofdbedrag. 

• Rechters kunnen ook ingrijpen als de borgstelling duidelijk te zwaar is voor de financiële situatie van de consument. 

Deze flexibiliteit erkent dat bedrijven vaak maatwerk nodig hebben en voorkomt onnodige bureaucratie in het zakenleven. Alleen voor consumenten gelden striktere, niet-afwijkbare beschermingsregels. 

Contractvrijheid blijft belangrijk

De meeste nieuwe regels zijn aanvullend, wat betekent dat u er van kunt afwijken als alle partijen akkoord gaan. 

De mate van contractuele vrijheid verschilt naargelang het type zekerheid: bij accessoire en autonome persoonlijke zekerheden kunnen partijen grotendeels of volledig afwijken van de wettelijke regels. Bij consumentenborgtochten is dit uitgesloten door de dwingende aard van deze bepalingen. 

Inwerkingtreding op 1 januari 2026: tijd om u voor te bereiden

Op 1 januari 2026 treden de nieuwe regels in werking voor de persoonlijke zekerheden die vanaf deze datum zijn gesloten. Persoonlijke zekerheden afgesloten voor deze datum vallen nog onder de oude regeling. 

U heeft dus nog enkele maanden om uw contractmodellen en standaardvoorwaarden aan te passen. 

Volgende vuistregels dient u hierbij in acht te nemen: 

• Herzie uw contractmodellen: zorg ervoor dat borgtochten en garanties duidelijk geformuleerd zijn naargelang uw hoedanigheid als schuldeiser of borg; 

• Implementeer maximumbedragen: voor “alle sommen”-borgtochten moet u voortaan altijd een plafond vastleggen; 

• Pas uw procedures aan: zorg voor een systeem om borgen tijdig te informeren of sluit deze verplichting uit; 

• Train uw teams: vooral medewerkers die werken met consumenten moeten de nieuwe informatieplichten kennen; 

Expert aan het woord

“Deze wetswijziging verplicht ondernemingen om veel bewuster om te gaan met persoonlijke zekerheden. Wie nu zijn contractmodellen stroomlijnt, vermijdt discussies en versterkt zijn onderhandelingspositie in de toekomst.” – Mr. Steve De Cauwer, counsel ondernemingsrecht 

Conclusie: Wat betekent dit voor uw onderneming?

Deze modernisering zorgt voor meer duidelijkheid en rechtszekerheid in het Belgische zakenleven, terwijl tegelijk kwetsbare partijen beter beschermd worden. De komende maanden zijn cruciaal om uw onderneming voor te bereiden op deze wijzigingen. 

Bron: De Groote – De Man