Aansprakelijkheid van bestuurders bij faillissement (Peterfreund & Associates)

Auteur: Daniël Peterfreund (Peterfreund & Associates)

Wanneer een onderneming in België failliet gaat, rijst vaak de vraag of de bestuurders persoonlijk aansprakelijk kunnen worden gesteld. Hoewel een vennootschap in principe een afzonderlijke rechtspersoon is met een eigen vermogen, betekent dit niet dat bestuurders altijd volledig beschermd zijn. In bepaalde omstandigheden kunnen zij toch persoonlijk aangesproken worden voor fouten die hebben bijgedragen tot het faillissement.

Het principe van beperkte aansprakelijkheid

Bij de meeste vennootschapsvormen, zoals de Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV) van toepassing op bijvoorbeeld een Besloten Vennootschap (BV) en een Naamloze Vennootschap (NV), geldt het principe van beperkte aansprakelijkheid. Dit betekent dat schuldeisers zich in principe enkel kunnen richten tot het vermogen van de vennootschap en niet tot het privévermogen van de bestuurders.

Toch bestaan er belangrijke uitzonderingen. Wanneer bestuurders fouten maken in het bestuur van de vennootschap, kan hun persoonlijke aansprakelijkheid in het gedrang komen.

Bestuurdersaansprakelijkheid bij een kennelijk grove fout

Volgens het WVV kunnen bestuurders aansprakelijk worden gesteld wanneer zij een kennelijk grove fout hebben begaan die heeft bijgedragen tot het faillissement.

Een kennelijk grove fout is een fout die een normaal voorzichtig en zorgvuldig bestuurder in dezelfde omstandigheden niet zou hebben gemaakt. Voorbeelden hiervan zijn onder meer:

• Het structureel niet voeren van een correcte boekhouding
• Het blijven aangaan van schulden terwijl men weet dat de vennootschap deze niet meer kan betalen
• Het niet tijdig aanvragen van het faillissement
• Het vermengen van privé- en vennootschapsvermogen

Wanneer de curator kan aantonen dat een dergelijke fout heeft bijgedragen tot het faillissement, kunnen bestuurders persoonlijk veroordeeld worden tot het betalen van een deel van het faillissementstekort.

Laattijdige aangifte van het faillissement

Bestuurders zijn wettelijk verplicht om binnen één maand na het ophouden van betaling en het verlies van krediet het faillissement aan te vragen bij de ondernemingsrechtbank.

Doen zij dit niet, dan kan dit beschouwd worden als een bestuursfout. In dat geval kan de curator stellen dat de schulden verder zijn opgelopen doordat het faillissement te laat werd aangevraagd.

Sociale en fiscale schulden

Ook sociale en fiscale schulden kunnen aanleiding geven tot persoonlijke aansprakelijkheid. Bij herhaalde of ernstige wanbetaling kunnen bestuurders persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor onder meer RSZ-schulden of bepaalde belastingschulden.

Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer er sprake is van:

• herhaaldelijke niet-betaling van sociale bijdragen
• ernstige nalatigheid of fraude
• misbruik van vennootschapsstructuren

Hoe kunnen bestuurders zich beschermen?

Bestuurders kunnen verschillende maatregelen nemen om het risico op persoonlijke aansprakelijkheid te beperken:

• Het voeren van een correcte en transparante boekhouding
• Het tijdig inwinnen van juridisch advies bij financiële moeilijkheden
• Het tijdig aanvragen van het faillissement wanneer de voorwaarden vervuld zijn
• Het afsluiten van een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering

In situaties waarin een onderneming in financiële moeilijkheden komt, kan het bovendien nuttig zijn om tijdig een advocaat faillissement te raadplegen. Een gespecialiseerde advocaat kan adviseren over de juiste stappen en helpen om mogelijke persoonlijke aansprakelijkheid te beperken.

Bron: Peterfreund & Associates