Verplichte “herroepingsknop” in de EU: wat online ondernemers nu al moeten voorbereiden (Andersen)

1. Achtergrond en toepassingsgebied van de nieuwe verplichting

Richtlijn (EU) 2023/2673, tot wijziging van Richtlijn 2011/83/EU wat betreft op afstand gesloten overeenkomsten inzake financiële diensten en tot intrekking van Richtlijn 2002/65/EG, voegt een nieuw artikel 11a toe aan de Richtlijn consumentenrechten. Deze bepaling voert een nieuwe verplichting in voor ondernemingen die via online interfaces overeenkomsten op afstand met consumenten sluiten.

Hoewel de richtlijn werd aangenomen in de context van op afstand gesloten overeenkomsten inzake financiële diensten, heeft het nieuwe mechanisme een ruimere draagwijdte. Het is uitdrukkelijk van toepassing op alle overeenkomsten op afstand voor de levering van goederen of diensten waarvoor reeds een herroepingsrecht bestaat.

Het uitgangspunt is eenvoudig: het herroepen van een online gesloten overeenkomst moet voor consumenten even gemakkelijk zijn als het sluiten ervan.

Dit nieuwe mechanisme vervangt of wijzigt de bestaande regels inzake het herroepingsrecht niet. Het voegt enkel een bijkomende, specifiek online beschikbare mogelijkheid toe om het herroepingsrecht uit te oefenen.

2. De “herroepingsknop”

De richtlijn verplicht ondernemingen om een specifieke online herroepingsfunctie in te voeren die uit twee stappen bestaat.

De herroepingsfunctie moet duidelijk worden aangeduid, bijvoorbeeld met de vermelding “Hier de overeenkomst herroepen” of een andere even duidelijke en ondubbelzinnige formulering. Zij moet voldoende zichtbaar zijn, gedurende de volledige herroepingstermijn permanent beschikbaar blijven en gemakkelijk toegankelijk zijn. Consumenten mogen geen onnodige stappen moeten ondernemen om de functie te vinden, zoals het downloaden van een applicatie die niet werd gebruikt om de overeenkomst te sluiten. Ondernemingen mogen de herroepingsfunctie ook toegankelijk maken via een rechtstreekse hyperlink.

De herroepingsprocedure moet uit twee stappen bestaan:

• Stap 1 – Herroepingsverklaring: de consument vult een online formulier in waarin zij/hij haar/zijn beslissing om de overeenkomst te herroepen bevestigt. Dit formulier moet de consument toelaten haar/zijn naam te verstrekken of te bevestigen, de gegevens ter identificatie van de overeenkomst op te geven en het elektronische adres te vermelden waarnaar de bevestiging zal worden verzonden.
• Stap 2 – Bevestiging: nadat de herroepingsverklaring is ingevuld, moet de onderneming een bevestigingsknop aanbieden met de vermelding “Herroeping bevestigen” of een gelijkwaardige formulering. Deze tweede stap is bedoeld om onbedoelde herroepingen te voorkomen, terwijl de procedure eenvoudig blijft.

Zodra de consument op de bevestigingsknop klikt, moet de onderneming hem onverwijld en op een duurzame gegevensdrager een ontvangstbevestiging bezorgen. Deze bevestiging moet de inhoud van het herroepingsverzoek bevatten, evenals de datum en het tijdstip waarop het verzoek werd ingediend.

De consument wordt geacht zijn herroepingsrecht tijdig te hebben uitgeoefend indien de online herroepingsverklaring werd ingediend vóór het verstrijken van de toepasselijke herroepingstermijn.

3. Wat dit betekent voor online ondernemingen

De verplichting om een online herroepingsfunctie aan te bieden gaat verder dan louter contractuele bepalingen. Zij heeft een rechtstreekse impact op de manier waarop websites en applicaties worden ontworpen en beheerd.

De lidstaten moesten de richtlijn uiterlijk op 19 december 2025 omzetten in nationaal recht. De nieuwe regels zullen van toepassing zijn vanaf 19 juni 2026.

Op het ogenblik van het schrijven van dit artikel heeft België de richtlijn nog niet omgezet in nationaal recht. De nieuwe bepalingen zullen naar alle waarschijnlijkheid worden geïntegreerd in het Wetboek van economisch recht. In afwachting daarvan doen online ondernemingen er goed aan niet te wachten op de definitieve Belgische omzettingsmaatregelen alvorens actie te ondernemen, temeer daar verschillende buurlanden de richtlijn reeds hebben omgezet en voorzien in aanzienlijke sancties bij niet-naleving.

Wij raden online ondernemingen dan ook aan om reeds nu hun websites, applicaties en herroepingsprocedures te evalueren, zodat zij tijdig aan de nieuwe verplichtingen kunnen voldoen.