Wat zijn de regels inzake deontologie voor advocaten? (Recht op zaterdag)

Auteur: Marc Vandecasteele (Recht op zaterdag)

Essentiële plichten en tuchtrecht

Volgens de doctrine omvat de deontologie zowel beginselen als concrete regels; essentiële plichten zijn o.m. onafhankelijkheid, partijdigheid, respect voor het beroepsgeheim en het vermijden van belangenconflicten, naast waardigheid, kiesheid en rechtschapenheid zoals ook in het Gerechtelijk Wetboek verankerd.

De codes (Codex Deontologie en de Franstalige Code) zijn reglementen van de (communautaire) Ordes en worden geregeld aangepast.

Schending van beginselen of reglementen kan tuchtrechtelijke vervolging opleveren, met sancties gaande van waarschuwing, berisping en schorsing tot schrapping van het tableau.

De stafhouder beslist in de regel over het openen, seponeren of informele afhandeling (bv. vermaning) van dossiers en verwijst zo nodig naar de tuchtraden in eerste aanleg en beroep.

Belangenconflicten, onverenigbaarheden en andere hoedanigheden

Volgens de Codex moet de advocaat zich onthouden van optreden wanneer zich tussen cliënten een tegenstrijdigheid van belangen voordoet, het beroepsgeheim dreigt te worden geschonden of zijn onafhankelijkheid in gevaar komt, en dit zowel in de Europese gedragscode als in nationale bepalingen.

Zo mag een advocaat bijvoorbeeld niet in rechte optreden in geschillen die betrekking hebben op zijn andere activiteiten, behoudens uitdrukkelijke en schriftelijke toelating van de stafhouder of de Codex zelf.

Wanneer de advocaat optreedt als gerechtelijk mandataris of als functionaris voor gegevensbescherming, blijft hij in beginsel onderworpen aan de advocatendeontologie, behalve waar een regel objectief onverenigbaar is met het mandaat.

Publiciteit, media, samenwerking en grensoverschrijdende regels

De Codex bepaalt dat de advocaat in publiciteit geen cliënten van confraters in lopende zaken mag afwerven en geen gepersonaliseerd dienstenaanbod voor een bepaald dossier mag doen zonder uitnodiging.

Hij mag, behoudens beroepsgeheim of gegevensbeschermingsregels, verwijzen naar aard, omvang en resultaat van dossiers, in principe zonder naamsvermelding van cliënten, behalve bij uitdrukkelijk akkoord van die cliënten.

In de media moet de advocaat correct, sereen en met respect voor vermoeden van onschuld, beroepsgeheim, confraterniteit en loyaliteit communiceren; hij voert het proces niet in de media, vraagt vooraf toestemming van de cliënt en raadpleegt zo mogelijk de stafhouder.
Samenwerking: associaties tussen advocaten vergen voorafgaande goedkeuring van de stafhouder en voldoen aan specifieke statutaire regels; een advocaat kan slechts lid zijn van één associatie en mag niet als advocaat optreden voor de associatie of haar leden.

Honoraria voor introducties tussen advocaten en derden zijn verboden, en een advocaat mag niet gedogen dat gesuggereerd wordt dat hij deel uitmaakt van een niet-toegelaten samenwerkingsverband; grensoverschrijdende samenwerkingsverbanden en optreden in andere lidstaten vereisen naleving van zowel lokale als Belgische/EU-deontologische regels, inclusief eventuele beperking van aansprakelijkheid binnen die kaders en naleving van de daar geldende onverenigbaarheidsregels en procedurele gedragsregels.

***

Zie ook de webinar ‘Deontologie van advocaten: drie capita selecta‘ met docent mr. Frank Judo (Liedekerke / Stafhouder balie Brussel).

Codex Deontologie voor Advocaten