Onrechtmatig bewijs in fiscale zaken. Meenemen van klasseermappen zonder toestemming. Cass. 28 mei 2026 (Recht op zaterdag)

Auteur: Marc Vandecasteele (Recht op zaterdag)

Tussenarrest van 14 november 2023 en eindarrest van 18 juni 2024 van het hof van beroep te Gent

De appelrechter stelt enerzijds vast dat er “verzet” was in hoofde van de eiseres omdat zij “zich in het algemeen verzet heeft tegen het betreffende onderzoek” en elke medewerking aan welk onderzoek dan ook geweigerd heeft. Hij verwijst naar het feit dat het proces-verbaal niet vermeldt hoe, door wie en waar die ‘klasseermappen’ werden aangetroffen en evenmin of over die raadpleging en retentie met de eiseres enige conversatie is gevoerd zodat moet worden geoordeeld dat daarvoor geen toestemming bestond en zelfs dat de eiseres haar toestemming voor de raadpleging en retentie geweigerd heeft.

Anderzijds stelt hij vast dat het meenemen van de ‘klasseermappen’ eenvoudig zonder toestemming is gebeurd maar “zonder expliciet verzet” en dus niet met gebruik van enige dwang of geweld.

De visie van het Hof van Cassatie

Volgens het Hof van Cassatie zijn deze redenen van het hof van beroep niet tegenstrijdig.

In zoverre het onderdeel schending aanvoert van artikel 149 Grondwet, mist het feitelijke grondslag.

De fiscale wetgeving bevat geen algemene bepaling die het gebruik verbiedt van onrechtmatig verkregen bewijs voor het vaststellen van een belastingschuld en, zo daartoe gronden aanwezig zijn, voor het opleggen van een verhoging of een boete.

Het gebruik van onrechtmatig verkregen bewijs in fiscale zaken kan slechts worden geweerd hetzij wanneer de naleving van bepaalde vormvoorwaarden voorgeschreven wordt op straffe van nietigheid, wanneer de begane onrechtmatigheid de betrouwbaarheid van het bewijs heeft aangetast of wanneer het gebruik van het bewijs in strijd is met het recht op een eerlijk proces.

De rechter houdt bij die afweging onder meer rekening met het zuiver formeel karakter van de onregelmatigheid, de weerslag ervan op het recht of de vrijheid die door de overschreden norm worden beschermd, het al dan niet opzettelijk karakter van de door de overheid begane onrechtmatigheid en de omstandigheid dat de ernst van de inbreuk de begane onrechtmatigheid overstijgt.

Het middel dat ervan uitgaat dat het gebruik van onrechtmatig verkregen bewijs in fiscale zaken noodzakelijk moet worden geweerd wanneer de administratie zich opzettelijk niet houdt aan het door de belastingplichtige opgeworpen en door de administratie vastgestelde verzet tegen de onrechtmatig verrichte handeling, faalt in zoverre naar recht.

Lees hier het arrest