Bemiddeling in de praktijk: een algemeen overzicht van het verloop en de technieken – de betrokken partijen (Schoups)

Auteurs: Marco Schoups, Nel Van Daele en Astrid Moehlig (Schoups)

Betrokken partijen – Bij een bemiddeling spelen de bemiddelaar en de conflicterende partijen een cruciale rol. De bemiddelaar begeleidt het proces, maar het zijn de partijen die zelf actief samen naar een oplossing zoeken. Daarnaast zullen doorgaans ook de raadslieden of soms ook derden betrokken worden bij het bemiddelingsproces.

Bemiddelaar – De bemiddelaar is een neutrale, onafhankelijke en onpartijdige derde. Zijn voornaamste taak is om een respectvolle en open communicatie tussen partijen tot stand te brengen en partijen te helpen om een oplossing voor hun conflict te vinden. Hierbij maakt de bemiddelaar gebruik van diverse technieken waarop we in een volgende nieuwsbrief verder ingaan.

De bemiddelaar begeleidt en bewaakt het bemiddelingsproces. Dit proces start met het uiteenzetten van de standpunten door de partijen, wat vaak emotioneel beladen is. Vervolgens zoekt de bemiddelaar samen met partijen naar de onderliggende (gelijklopende, verenigbare of tegengestelde) belangen van de partijen, op basis waarvan partijen mogelijke opties verkennen en zo een oplossing zoeken.

Hoewel het bemiddelingstraject aldus een gestructureerd verloop kent, speelt de persoon van de bemiddelaar een belangrijke rol. Elke bemiddelaar heeft een eigen stijl: sommigen werken vaker met afzonderlijke gesprekken (caucussen), anderen zijn meer oplossingsgericht of leggen meer nadruk op juridische aspecten. Het is dan ook raadzaam om vooraf goed stil te staan bij de keuze van de bemiddelaar.

De conflicterende partijen – De conflicterende partijen zijn twee of meer partijen die via bemiddeling een oplossing zoeken voor hun geschil. Een succesvolle bemiddeling staat of valt met hun actieve en constructieve deelname. De partijen zitten aan het stuur en bepalen zelf de uitkomst van het bemiddelingsproces.

Vrijwilligheid is een fundamenteel principe: partijen kiezen er in principe zelf voor om te bemiddelen, en kunnen op elk moment beslissen om het traject stop te zetten. Essentieel hierbij is de mindset van de partijen: zij dienen bereid te zijn om te zoeken naar een oplossing. Het vertrouwelijke kader dat gecreëerd wordt door bemiddeling, kan helpen om partijen de ruimte te geven om in alle transparantie te (willen) zoeken naar een oplossing.

Indien blijkt dat een partij de bemiddeling louter inzet om tijd te rekken of informatie van de andere partij in te winnen, dan is het aan de bemiddelaar om hier gepast op te reageren en, indien nodig, de bemiddeling stop te zetten.

De raadslieden – De aanwezigheid van raadslieden in een bemiddeling is niet verplicht, maar kan in bepaalde gevallen aangewezen zijn. Tijdens het regiegesprek bij de opstart van het bemiddelingstraject worden afspraken gemaakt over hun (eventuele) rol.

Een raadsman kan de cliënt begeleiden, helpen bij het formuleren van voorstellen en meewerken aan het opstellen van een bemiddelingsakkoord. Ook kan het soms nuttig zijn om afzonderlijke gesprekken tussen de bemiddelaar en enkel de raadslieden (zonder de aanwezigheid van cliënten) te organiseren.

Voor sommige cliënten is bemiddeling nog onbekend terrein – en onbekend is vaak onbemind. Ook hier ligt een belangrijke rol voor de raadslieden van partijen: zij kunnen hun cliënten informeren over de voordelen van bemiddeling, zoals snelheid, kostenefficiëntie en behoud van relaties op lange termijn.

Toch kan de aanwezigheid van raadslieden het proces ook complexer maken. Een evenwichtige rolverdeling en heldere afspraken zijn dan ook essentieel.

Derde partijen – Er kunnen ook andere actoren betrokken worden bij het bemiddelingsproces, zoals HR-medewerkers of familieleden. Over hun precieze rol worden best duidelijke afspraken gemaakt. De betrokkenheid van derden kan waardevol zijn, maar dit mag de vertrouwelijkheid en voortgang van het proces niet in het gedrang brengen.

Bron: Schoups