AI en procedures: een belasting voor de magistratuur? (Caluwaerts Uytterhoeven)

Het lijdt geen twijfel dat elk instrument of handeling door elke procesactor gebruikt of misbruikt kan worden, in mindere of meerdere waarde.

De beroemde en beruchte Franse strafpleiter Jacques Vergès schreef in 2000 zijn boek La justice est un jeu. Dat was overdrachtelijk bedoeld. Justitie is een spel, maar fundamenteel een zeer ernstig spel. Alle actoren werken mee of – dienen dit minstens te doen – om de belangen van de ondernemer, de burger en de samenleving in het algemeen te dienen.

Hoe dit gebeurt hangt af van de individuele beroepsbeoefenaar en zijn of haar ethiek en beroepssérieux. Dit geldt aldus zowel voor de magistratuur en de advocatuur.

De razendsnelle opkomst van AI kadert ook in deze filosofie en evolutie.

Elke technologische innovatie in het verleden heeft een al dan niet fundamentele impact gehad op de uitoefening van justitie. Het is niet anders met AI.

De nabije toekomst zal uitwijzen welke meerwaarde AI in deze permanente evolutie zou kunnen spelen. Het kaf zal daarbij van het koren gescheiden worden en er zal ingegrepen worden waar vereist: het lijkt niet aangewezen om hierbij overhaaste conclusies te trekken.

Hulp van AI om gedegen (en geverifieerde) opzoekingen te doen is hierbij een goed voorbeeld.

De kritiek op “ellenlange” conclusies komt wat vreemd voor. Dat is zeker geen nieuw fenomeen en de schrandere advocaat presenteert zijn of haar verweer gestructureerd, methodisch en beknopt. Het komt het juridisch debat ten goede en zeker het belang van de eigen cliënt/e. Geen enkele magistraat is gebaat met “ellenlange” conclusies. Overigens zal ingegrepen worden daar waar AI misbruikt zal worden. Het mag verwacht worden dat daartoe de vereiste tools zullen aangereikt kunnen worden.

Het argument dat de cliënt/e eist dat elk verweer in oeverloze betogen moét weergegeven worden, strijdt met de essentiële regel dat de advocaat meester blijft van zijn/haar zaak. Dat is verbonden aan de essentie van het mandaat dat hij of zij voert.

Tenslotte: zoals private banker Edouard Carmignac in een recente publieke nieuwsbrief weergaf: AI is geen ‘artificial intelligence’, maar eerder ‘augmented intelligence’. Justitie zal daarvan de voordelen moeten kunnen plukken.

Kort opgesomd: much ado about nothing?