Wanneer een aannemer verdwijnt met uw geld: waarschuwingen en praktische beschermingstips (Gevaco Advocaten)

Auteur: Maarten Broekx (Gevaco Advocaten)

Een aannemer die voorschotten opstrijkt en vervolgens verdwijnt: het is helaas een scenario dat we in de praktijk nog te vaak zien. De recente veroordeling van een 29‑jarige aannemer uit Houthalen‑Helchteren – 24 maanden cel, 12.000 euro boete en een beroepsverbod van tien jaar – toont opnieuw hoe groot de schade kan zijn voor particulieren die te goeder trouw handelen. In dit dossier werden negen klanten voor bijna 25.000 euro benadeeld. Geen werken, geen materialen, geen opvolging – alleen excuses die uitmonden in volledige stilte en een bouwheer die achterblijft met een lege werf (https://www.tvl.be/nieuws/aannemer-uit-houthalen-helchteren-die-klanten-oplichtte-krijgt-celstraf-van-24-maanden-179191)

Hoe malafide aannemers te werk gaan

De werkwijze in dit dossier is helaas herkenbaar voor wie regelmatig bouwgeschillen behandelt. Typische elementen zijn:

• Voorschotten innen zonder intentie om te werken: vaak onder het voorwendsel dat materialen moeten worden besteld.
• Geen enkel spoor van bestellingen of facturen: omdat er nooit iets besteld of geleverd werd.
• Zich voordoen als een gezonde onderneming: ondanks faillissement of financiële problemen.
• Smoesjes en vertragingstactieken: leveranciersproblemen, ziekte, corona, onderaannemers die “niet komen opdagen”.
• Onbereikbaarheid en verdwijnende administratie: geen antwoorden op telefoons, e-mails of aangetekende brieven.

Wat zijn de gevolgen voor de bouwheer?

Voor veel gezinnen gaat het om spaargeld dat jarenlang werd opgebouwd. Een voorschot dat verdwijnt, betekent niet alleen dat je dit geld waarschijnlijk kwijt bent maar heeft ook tot gevolg dat de bouw- of renovatieplannen ernstige vertraging oplopen, uiteindelijk een nieuwe aannemer gezocht moet worden, veel stress en onzekerheid,….

Hoe kan u zichzelf als bouwheer beschermen?

Voorzichtig handelen hoeft niet te betekenen dat u iedereen wantrouwt, maar het kan u wel beschermen tegen oplichters in de bouwsector. Hieronder vindt u enkele praktische tips die kunnen voorkomen dat u ten prooi valt aan malafide praktijken:

1. Controleer de aannemer grondig

Een betrouwbare aannemer heeft niets te verbergen. Controleer daarom:

• KBO‑gegevens: bestaat de onderneming nog? Zijn er recente faillissementen? U kan dit doen op de website: https://kbopub.economie.fgov.be/kbopub/zoeknummerform.html
• Vraag referenties en controleer ook zeker online reviews/klachten.
• Heeft de aannemer een vast adres of kantoor of is zijn maatschappelijke zetel gevestigd in een bedrijvencentrum?
• Controleer of de aannemer sociale- of fiscale schulden heeft: https://www.checkinhoudingsplicht.be/
• Controleer of de aannemer met wie u wil samenwerken geen bestuursverbod heeft: https://justitie.belgium.be/nl/nieuws/andere_berichten/online_burgerlijke_bestuursverboden_raadplegen

2. Betaal nooit buitensporige voorschotten

De contractuele afspraken tussen partijen (ondertekende offerte of aannemingsovereenkomst) bepalen in eerste instantie of er voorschotten gevraagd mogen worden. Onderteken dus niet zomaar een offerte of overeenkomst. Als er geen betalingsmodaliteiten zijn overeengekomen, is de prijs pas opeisbaar na voltooiing van de werken.

Controleer dus altijd eerst of er in de offerte/aannemingsovereenkomst werd overeengekomen of er voorschotten betaald moeten worden. Als dit niet het geval is, is de prijs in principe pas opeisbaar na voltooiing van de werken. Betaal dan zeker geen hoge voorschotten en enkel voor wat effectief uitgevoerd en besteld/geleverd is.

3. Eis een duidelijk en volledig contract

Goede afspraken, maken goede vrienden. Een duidelijke offerte of contract omvat minstens het volgende:

• een gedetailleerde omschrijving van de werken
• een planning met realistische termijnen
• betalingsmodaliteiten per fase
• afspraken over materialen, prijzen en wijzigingen
• de volledige identiteit van de aannemer

Mondelinge afspraken en beloftes zijn onvoldoende, moeilijk afdwingbaar en worden makkelijk gebroken. Vraag dus altijd om de afspraken op papier vast te leggen.

4. Vraag bewijs van bestellingen

Wanneer een aannemer voorschotten vraagt “om materialen te bestellen”, vraag dan de bestelbon op en informeer naar de leveringsdatum.

Een correcte aannemer kan dit zonder moeite voorleggen.

5. Wees alert voor rode vlaggen

Let op wanneer:

• deadlines voortdurend opschuiven zonder geldige reden
• de aannemer niet schriftelijk wil communiceren
• er druk wordt gezet om snel (extra) voorschotten te betalen
• er geen enkel bewijs is van bestellingen of leveringen

6. Vraag tijdig juridisch advies

Een kort voorafgaand advies kan u veel kopzorgen besparen en kan voorkomen dat u duizenden euro’s verliest.

Laat daarom het contract of de offerte voorafgaandelijk nakijken vooraleer dit te ondertekenen. Tijdens deze controle kunnen mogelijke risico’s al worden gesignaleerd en kunnen wij u voorafgaandelijk al adviseren over veilige contractuele waarborgen.

Als u vermoedt te zijn opgelicht, onderneem dan snel actie. Stop onmiddellijk elke verdere betaling, verzamel alle documenten en communicatie en vraag juridisch advies om uw rechten te beschermen.

Een bouw- of renovatieproject moet een investering in uw toekomst zijn, geen bron van financiële schade. Met de juiste voorzorgsmaatregelen kunt u zich beschermen tegen malafide praktijken en met vertrouwen bouwen aan uw woning.

Bron: Gevaco Advocaten