Verkavelingsvergunning en onwettig opgelegde sociale last. Cass. 26 maart 2026 (Eric B.)

Auteur: Eric B.

Samenvatting gemaakt met behulp van AI

Feiten

Een vennootschap werd geconfronteerd met een sociale last die door de overheid werd gekoppeld aan een verkavelingsvergunning. Het Grondwettelijk Hof had echter in 2013 bepaalde bepalingen uit het Vlaamse Decreet Grond- en Pandenbeleid vernietigd, omdat de compensaties onwettige staatssteun vormden die ten onrechte niet aan Europa was gemeld. Hierdoor kwam onomstotelijk vast te staan dat de opgelegde sociale last in de vergunning volstrekt onwettig was. Op basis hiervan vorderde de eigenaar de teruggave van deze onverschuldigde betaling.

Verweermiddelen

Het Vlaams Gewest ging in cassatie en stelde dat de rechter eerst moest onderzoeken of de verkavelingsvergunning überhaupt wel zou zijn verleend zónder die sociale last. Daarnaast voerde het Gewest aan dat het louter niet-aanmelden van de steunmaatregel bij de Europese Commissie geen automatische fout inhield die tot aansprakelijkheid kon leiden. Tot slot betwistte het Gewest het oorzakelijk verband: zij stelden dat als de steun wél was aangemeld, deze toch zou zijn afgekeurd, waardoor de financiële situatie voor de vennootschap exact hetzelfde was gebleven.

Principes

Het Hof van Cassatie oordeelt duidelijk dat een sociale last een “van de vergunning afsplitsbare handeling” is, omdat deze louter als bijkomende verplichting wordt opgelegd en niet om het project ruimtelijk aanvaardbaar te maken. Een rechter mag de terugbetaling toewijzen door simpelweg vast te stellen dat de afsplitsbare last onwettig is, zónder te moeten onderzoeken of de vergunning anders wél of niet was verleend. 🇪🇺 Bovendien legt het Europees Verdrag (VWEU) een strikte plicht op om nieuwe steunmaatregelen vooraf te melden. Het niet naleven van deze meldingsplicht vormt wel degelijk een fout volgens het aansprakelijkheidsrecht. Het argument inzake het ontbreken van oorzakelijk verband wees het Hof af, omdat dit simpelweg niet tijdig voor de lagere appelrechters was aangevoerd.

Besluit

Het Hof van Cassatie verwerpt het cassatieberoep van het Vlaams Gewest volledig. De beslissing blijft behouden: de onwettig opgelegde sociale last kan succesvol als onverschuldigde betaling worden teruggevorderd door de vennootschap. Het Vlaams Gewest wordt bovendien veroordeeld tot het betalen van de gerechtskosten.

Lees hier het arrest