Stedenbouwkundig misdrijf: moet de overheid eerst een aanmaning sturen vooraleer te dagvaarden? Cass. 17 maart 2026 (Eric B.)

Auteur: Eric B.

Samenvatting gemaakt met behulp van AI

Feiten

Beklaagden, waaronder bestuurders van een ingenieursbureau, legden zonder vergunning 500 m² verharding aan in een landschappelijk waardevol agrarisch gebied. De toezichthoudende overheid stelde een proces-verbaal op en ging vrijwel direct over tot dagvaarden. De fase van “zachte handhaving” via een formele aanmaning tot herstel werd hierbij overgeslagen. De correctionele rechtbank legde hen geldboetes op en weigerde een opschorting van de straf, ondanks hun blanco strafblad.

Verweermiddelen

De beklaagden vochten dit aan en trokken naar het Hof van Cassatie. Zij stelden dat het direct dagvaarden, zonder voorafgaande aanmaning, de beginselen van behoorlijk bestuur schendt en de strafvordering onontvankelijk moet maken. Daarnaast vonden zij de weigering van de strafopschorting onvoldoende gemotiveerd.  Zij redeneerden dat een vermelding op hun strafblad rampzalig zou zijn, aangezien zij als ingenieursbureau hierdoor toekomstige overheidsopdrachten zouden mislopen.

Tot slot bekritiseerden zij de automatische strafrechtelijke veroordeling van hun vennootschap.

Principes

Het Hof van Cassatie verduidelijkt dat het sturen van een aanmaning een prerogatief (keuzerecht) is van de overheid, en geen strikte verplichting. Bij flagrante inbreuken waarbij aanzienlijke ruimtelijke schade zich dreigt te bestendigen, mag de overheid direct overgaan tot een strafvordering. Ook de weigering van de opschorting was correct gemotiveerd. Van professionals in de vastgoedsector mag worden verwacht dat zij de omgevingsregels kennen en respecteren. Het risico op het mislopen van overheidsopdrachten bij een veroordeling was hen vooraf bekend en is louter het gevolg van hun eigengereid optreden; dit rechtvaardigt geenszins een opschorting.

Tot slot hoeft de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van een rechtspersoon niet uitvoerig extra gemotiveerd te worden als hierover geen specifiek verweer is gevoerd.

Besluit

Het Hof van Cassatie verwerpt de cassatieberoepen van de beklaagden volledig.

De opgelegde veroordelingen, de weigering tot opschorting en de effectieve geldboetes blijven hierdoor behouden.

Lees hier het arrest