Hervorming van het vrijstellings-, meldings- en vergunningskader in Vlaanderen (PwC Legal)

1. Meer vrijstellingen

De lijst van vrijgestelde stedenbouwkundige handelingen wordt aanzienlijk uitgebreid. Vrijstellingen worden voortaan voorbehouden voor occasionele handelingen en zeer frequent voorkomende handelingen met een beperkte impact omwille van hun omvang, aard of ligging. Daarbij geldt: waar een MER of passende beoordeling vereist is, kan geen beroep worden gedaan op de vrijstelling.

Belangrijke nieuwe vrijstellingen voor woningen en gebouwen:

• Gevel-, isolatie- en dakwerken: Handelingen aan alle gevels en daken (inclusief voorgevels) zonder volumewijziging zijn vrijgesteld. Ook het aanbrengen van buitenisolatie tot 26 cm met bijhorende afwerking valt onder de vrijstelling, mits de rooilijn wordt gerespecteerd.

• Binnenverbouwingen met stabiliteitswerken: Binnenverbouwingen met stabiliteitswerken zijn voortaan vrijgesteld van vergunning, op voorwaarde dat er geen functiewijziging of wijziging van het aantal woongelegenheden plaatsvindt

• Zonnepanelen en stekkerzonnepanelen: De vrijstelling voor zonnepanelen en zonneboilers wordt uitgebreid naar stekkerzonnepanelen, die ook aan gevels (max. 4 m² per gevel) en aan balkonafsluitingen mogen worden bevestigd.

• Warmtepompen en airco’s: Bovengrondse onderdelen van warmtepompen en airco’s zijn vrijgesteld in de tuin en op gevels, mits geplaatst op minstens 2 meter van de perceelsgrens (of tot tegen een bestaande scheidingsmuur) om geluidsoverlast te beperken.

Vrijstellingen in specifieke gebieden:

• Zeehavengebied: De bestaande meldingsplicht in zeehavengebieden wordt omgezet naar een vrijstelling voor verhardingen tot 500 m², gebouwen tot 500 m² en andere constructies (zoals bv. tanks) tot 300 m².

• Landbouw: Schuilhokken voor runderen worden vrijgesteld tot 80 m² (voorheen 40 m²) gelet op de dierenwelzijnsvereisten. Ook pocketvergisters, vul- en spoelplaatsen voor spuittoestellen en wateropslag tot 500 m³ worden onder voorwaarden vrijgesteld.

Overige nieuwe vrijstellingen:

• Wadi’s en infiltratievoorzieningen: Bovengrondse infiltratievoorzieningen zijn vrijgesteld, mits de diepte op elk punt kleiner is dan 70 cm en de afmetingen zijn afgestemd op de afwaterende oppervlakte.

• Glasvezelnetwerken: De uitbouw van glasvezelnetwerken wordt vrijgesteld van vergunning.
• Technische constructies van algemeen belang: De vrijstelling wordt uitgebreid naar privédomein (tot 30 m³) en verhoogd op openbaar domein (tot 60 m³), wat de uitbouw van het elektriciteitsnet moet versnellen.

3. Limitatieve lijst gemeentelijke vergunningsplichten

De mogelijkheden voor gemeenten om via stedenbouwkundige verordeningen bijkomende vergunningsplichten op te leggen, worden limitatief afgebakend. De limitatieve lijst bepaalt voortaan voor welke handelingen een bijkomende gemeentelijke vergunningsplicht nog kan worden ingevoerd.

Gemeenten zullen onder meer nog een bijkomende vergunningsplicht kunnen voorzien voor:

• Het vellen of rooien van bomen en houtige beplantingen, met inbegrip van hoogstammige bomen met een stamomtrek van minstens 1 m (op 1 m hoogte) binnen 15 m van woningen of bedrijfsgebouwen, bomen met een stamomtrek tussen 50 cm en 1 m (ongeacht de afstand tot bebouwing) en houtige beplantingen met erfgoedwaarde opgenomen in de inventaris van landschappelijk erfgoed.

• Bepaalde handelingen aan beschermde monumenten, goederen in beschermde stads- en dorpsgezichten en niet beschermend onroerend erfgoed, zoals bv. het vervangen van dakpannen of dakgoten, het overschilderen van de gevel in een andere kleur, het vernieuwen van ramen en deuren, het plaatsen van publiciteitsinrichtingen op de gevel of het installeren van zonnepanelen op het dak.

Gemeenten krijgen tot 6 februari 2028 om hun stedenbouwkundige verordeningen in overeenstemming te brengen met dit nieuwe kader. Verordeningen die na die datum niet zijn aangepast en verder gaan dan de limitatieve lijst, doven automatisch uit.