Eindrapport Gemengde Commissie Vergunningen – Enkele opvallende voorstellen (Equator)

Auteur: Equator

De voorbije dagen verscheen het reeds in de media en allerhande opiniestukken: de Gemengde Commissie Vergunningen heeft zijn werkzaamheden afgerond en heeft een eindrapport opgeleverd. Daarin worden 45 aanbevelingen geformuleerd.

Ondertussen werd het rapport ook integraal online gedeeld. Wij zijn in dit rapport gedoken en sommen hieronder alvast een aantal opvallende aanbevelingen op, met daarbij onze eerste bedenkingen.

Advies 10 – Hervorm de adviesverlening

De Commissie adviseert om de adviezen over omgevingsvergunningen ondubbelzinnig een niet-bindend karakter te geven. De Commissie stelt voor art. 4.3.3 en 4.3.4 VCRO te schrappen om verwarring over de juridische status van adviezen te vermijden.

Het verlenen of weigeren van een omgevingsvergunning is uiteindelijk de bevoegdheid van de vergunningverlenende overheid. Vanuit die optiek zou dit een logische maatregel zijn. Het spreekt echter voor zich dat hierdoor nog meer belang zal worden gehecht aan de motiveringsplicht van die vergunningverlenende overheid, zeker in het geval er een negatief advies wordt verleend (dit is vaste rechtspraak van de Raad van State).

Advies 12 – Voorkom dat de “zaak der wegen” vergunningsdossiers bemoeilijkt

Het zal niet verbazen dat ook de impact van het Decreet Gemeentewegen op vergunningsprocedures door de Commissie besproken werd. Sinds de inwerkingtreding van dit Decreet zijn verschillende dossiers reeds in een ware patstelling beland.

De Commissie stelt onder andere voor om het georganiseerd administratief beroep bij de Vlaamse Regering af te schaffen. In de plaats zou een nieuw systeem moeten komen waarin een vergunningverlenende overheid in graad van administratief beroep van de gemeenteraad een “heroverweging” van de gemeenteraadsbeslissing kan vragen.

Bijkomend stelt de Commissie voor om inspiratie op te doen in het onteigeningscontentieux. Daarin geldt dat de Raad voor Vergunningsbetwistingen bevoegd is om kennis te nemen van beroepen tegen definitieve onteigeningsbesluiten. Deze bevoegdheid vervalt echter wanneer de gerechtelijke fase van de onteigening wordt aangevat bij de vrederechter. Deze logica zou volgens de Commissie ook kunnen worden toegepast op de beroepen tegen gemeenteraadsbeslissingen omtrent de zaak der wegen in geïntegreerde procedures. De Raad van State blijft principieel bevoegd, maar als er een beroep bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen wordt ingediend tegen de omgevingsvergunning waarvan de beslissing inzake de wegen deel uitmaakt wordt het beroep bij de Raad van State zonder voorwerp.

Advies 20 – Voer een verstandig geoptimaliseerde regel “geen bezwaar, geen beroep” in

De Commissie stelt ook een opvallende “geen bezwaar, geen beroep”-regel voor. Opvallend, omdat in het verleden al eens zo’n maatregel werd ingevoerd die vervolgens echter vernietigd werd door het Grondwettelijk Hof.

Om aan die kritiek tegemoet te komen, moet dit advies samen worden gelezen met Advies 16 – Beperk het aantal openbare onderzoeken tot één (voor dossiers waartegen geen beroep wordt aangetekend) of twee, waarbij dat tweede en laatste onderzoek betrekking heeft op de ontwerp-beslissing in beroep. Kort samengevat stelt de Commissie voor om in eerste administratieve aanleg één openbaar onderzoek te organiseren. Dit onderzoek verloopt zoals het vandaag gekend is.

In graad van administratief beroep zou er dan echter een nieuw systeem komen. Er zou een tweede openbaar onderzoek worden georganiseerd, maar ditmaal zou de ontwerp-beslissing worden voorgelegd. Voor dit openbaar onderzoek zou dan de regel gelden dat iemand die geen bezwaar heeft ingediend, ook geen beroep kan indienen bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen.

De Commissie stelt ook voor om die regel van toepassing te maken op iedereen, en dus ook op de adviesinstanties en het Departement Omgeving.

Aanpassingen aan de Grondwet: Advies 30 – Herzie artikel 159 van de Grondwet en Advies 32 – Herzie artikel 23 van de Grondwet

De Commissie stelt ook voor om een aantal bepalingen uit de Grondwet aan te passen – hetgeen een ruimere impact zou hebben dan louter de vergunningsproblematiek.

Enerzijds stelt de Commissie voor om artikel 159 van de Grondwet te wijzigen. Met deze zogenaamde “exceptie van onwettigheid” kan de rechter een besluit dat het onwettig acht buiten toepassing verklaren in een concreet geschil. Deze techniek wordt in de praktijk wel eens toegepast (of minstens gevorderd) om een Ruimtelijk Uitvoeringsplan buiten toepassing te verklaren, of zelfs om definitieve en uitvoerbare omgevingsvergunningen toch nog in vraag te stellen. De Commissie formuleert een aantal voorstellen, allen met als doelstelling om het rechtszekerheidsbeginsel te benadrukken.

Anderzijds wenst de Commissie ook artikel 23 van de Grondwet aan te pakken. Deze bepaling voorziet in het zogenaamde “stand still”- beginsel, dat erop neer komt dat de wetgever het beschermingsniveau dat wordt geboden door de van toepassing zijnde wetgeving niet in aanzienlijke mate mag verminderen. Aangezien de voorbije jaren verschillende decretale initiatieven op dit beginsel zijn gesneuveld, stelt de Commissie voor om de draagwijdte van dit beginsel te verduidelijken en meer ruimte te bieden aan de wet- of decreetgever.

Het rapport bevat nog verschillende andere voorstellen en werd gisteren reeds een eerste keer besproken in het Vlaams Parlement. Het rapport kan hier worden gedownload.

Bron: Equator