Een bouwstop in Brussel? Of een wettelijke bouwshift zoals in Vlaanderen? (Racine)

Auteurs: Isabelle Cooreman en Joeri Leten (Racine)

Op 29 oktober 2025 heeft de rechtbank van eerste aanleg Brussel een tijdelijk verbod opgelegd aan het Brussels Hoofdstedelijk Gewest op het aansnijden van onbebouwde, onverharde groenzones voor bouwprojecten. Het verbod geldt voor terreinen van meer dan 0,5 hectare totdat een nieuw gewestelijk bestemmingsplan is goedgekeurd of bij gebrek daaraan tot 31 december 2026. Het is voorlopig nog af te wachten welke concrete impact dit zal hebben op lopende vergunningsprocedures en hoe het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zal omgaan met dit vonnis.

Hoewel de gerechtelijke uitspraak in kwestie louter betrekking heeft op het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, kan men ook in Vlaanderen vaststellen dat zowel op gewestelijk als lokaal niveau meer en meer maatregelen worden genomen om bestaande open ruimtes te vrijwaren van bebouwing.

Het is voor eigenaars van zulke terreinen natuurlijk zeer belangrijk om op de hoogte te zijn van eventuele juridische wijzigingen die betrekking hebben op hun eigendom. Het omgevingsrecht kenmerkt zich immers door strenge en onverbiddelijke vervaltermijnen. Zo vervalt het recht op planschade bijvoorbeeld vijf jaar de inwerkingtreding van een ruimtelijk uitvoeringsplan. Evenwel wordt de bebouwbaarheid van een terrein soms ook op subtielere wijzen aangetast, zoals door verregaande beperkingen opgelegd in een nieuwe stedenbouwkundige verordening. Van een eigenaar wordt dan ook constante waakzaamheid verwacht.

Het is erg onwaarschijnlijk dat deze tendens zal worden teruggedraaid. Maar dit betekent niet dat elke open ruimte daarom geconfronteerd zal worden met een bouwverbod. Integendeel, in de context van de huidige woningmarkt blijft er een enorme vraag naar nieuwe woningen. Het uitsluiten van bepaalde terreinen voor woningbouw, betekent dat deze vraag moet worden opgevangen door te verdichten op geschikte locaties. Dit biedt uiteraard ook nieuwe kansen voor ontwikkelingen die voorheen geweerd werden. Dat Vlaanderen de term “betonstop” heeft gewijzigd naar “bouwshift”, is dan ook niet onterecht.

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zal in het licht van de beslissing van de rechtbank ook moeten kijken hoe zij een bouwshift wettelijk kan verankeren. Er kunnen in de nabije toekomst dan ook zeker beleidsinitiatieven verwacht worden die een grote impact kunnen hebben op de rechten van grondeigenaars in Brussel. Zulke initiatieven gaan meestal gepaard met inspraakmomenten en het is zeer belangrijk om als eigenaar op die momenten het dossier zowel inhoudelijk als juridisch te onderzoeken.

Wij blijven deze ontwikkelingen op de voet volgen en informeren u graag verder over relevante wijzigingen in wet- en regelgeving of nieuwe jurisprudentie. Voor vragen over hoe deze uitspraak toepassing kan vinden op uw specifieke project of vastgoed, staan wij uiteraard tot uw beschikking.

Bron: Racine