Sociaal Strafwetboek: verlenging van de verjaringstermijn van administratieve geldboeten en invoering van alternatieve straffen (Group S)

Auteur: Camille Remy (Group S)

Om rekening te houden met de hervorming van het Strafwetboek worden aanpassingen aangebracht aan het Sociaal Strafwetboek en aan de wet betreffende de opdeciemen. Naast technische en terminologische wijzigingen verlengt de wetgever de verjaringstermijn van administratieve geldboeten en voert hij alternatieve straffen in binnen het sanctiearsenaal van het Sociaal Strafwetboek.

Met de aanneming van de wet van 16 maart 2026 actualiseert de wetgever de wet op de opdeciemen en het Sociaal Strafwetboek om het sociaal strafrecht af te stemmen op het algemeen strafrecht, waarvan het nieuwe Wetboek in werking treedt op 1 september 2026.

Hieronder geven we de belangrijkste wijzigingen mee :

1. Sociaal Strafwetboek

a. Verjaringstermijn van de administratieve geldboete

Naar aanleiding van een wijziging van het Wetboek van Strafvordering in april 2024 werd de verjaringstermijn van de strafvordering verlengd van 5 tot 10 jaar voor inbreuken die volgens het Sociaal Strafwetboek bestraft worden met een sanctie van niveau 2, 3 of 4. Tegelijk werd de mogelijkheid om de verjaring in strafzaken te stuiten afgeschaft.

Daarentegen voorzag het Sociaal Strafwetboek, in geval van administratieve vervolging door de Directie Administratieve Geldboeten van de FOD Werkgelegenheid, nog steeds in een termijn van 5 jaar.

Om de samenhang tussen de verjaringstermijnen voor administratieve en strafrechtelijke vervolging te waarborgen, wordt de verjaringstermijn voor het opleggen van administratieve geldboeten eveneens op 10 jaar gebracht.

De mogelijkheid om de verjaring van administratieve geldboeten te stuiten door onderzoeks- of vervolgingshandelingen wordt eveneens afgeschaft, om deze in overeenstemming te brengen met wat op strafrechtelijk vlak geldt.

Bij wijze van uitzondering is deze maatregel in werking getreden op 11 april 2026.

b. Aanpassing van de bedragen van de geldboeten en invoering van alternatieve straffen

De bedragen van de strafrechtelijke geldboeten in het nieuwe Strafwetboek zijn met 8 vermenigvuldigd. De wetgever heeft daarom beslist de bedragen van de strafrechtelijke geldboeten in het Sociaal Strafwetboek op dezelfde wijze aan te passen, door ze eveneens met 8 te vermenigvuldigen.

Aangezien het Sociaal Strafwetboek bepaalt dat de opdeciemen van toepassing zijn op administratieve geldboeten, heeft de wetgever dezelfde benadering gevolgd voor deze administratieve geldboeten.

Daarnaast werd het opportuun geacht om alternatieve straffen op te nemen in het Sociaal Strafwetboek, aangezien dit type straffen reeds bestaat in het algemeen strafrecht.

De aangepaste bedragen en de verdeling van de alternatieve straffen over de verschillende sanctieniveaus zijn opgenomen in onderstaande tabel:

Voor niveau 4 is het mogelijk om de gevangenisstraf, de straf van elektronisch toezicht, de probatiestraf of de werkstraf te cumuleren met een strafrechtelijke geldboete.

c. Invoering van vervangende straffen in geval van niet‑uitvoering van de probatiestraf en de werkstraf

Wanneer een probatiestraf of een werkstraf werd opgelegd en niet wordt uitgevoerd, kunnen de volgende vervangende straffen worden toegepast:

• een geldboete van 200 euro tot 20.000 euro; of
• een gevangenisstraf van 1 maand tot 6 maanden (tot 1 jaar voor probatie- of werkstraffen die onder niveau 4 vallen).

2. Opdeciemen

Bij de opstelling van het nieuwe Strafwetboek werd de vermenigvuldiging van de bedragen van de strafrechtelijke geldboeten rechtstreeks voorzien, zodat het niet langer nodig was deze te verhogen met 70 opdeciemen (d.w.z. het bedrag van de geldboete met 8 te vermenigvuldigen). Zoals hierboven vermeld, werden de bedragen van de geldboeten in het Sociaal Strafwetboek op dezelfde wijze vermenigvuldigd (x 8) als in het nieuwe Strafwetboek.

Sinds 1 februari 2026 werden de opdeciemen echter verhoogd tot 90, wat betekent dat de bedragen van de geldboeten met 10 moeten worden vermenigvuldigd in plaats van met 8.

Om het bedrag van de geldboeten op hetzelfde niveau te behouden als datgene dat van toepassing is sinds 1 februari 2026 (bedrag van de geldboete x 10), was het noodzakelijk het mechanisme van de opdeciemen dat moet worden toegepast op de aangepaste bedragen (zie punt 1.b) aan te passen: de opdeciemen worden bijgevolg vastgesteld op 2,5.

3. Inwerkingtreding

De wijzigingen treden in werking op de datum van inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek. Deze datum was aanvankelijk voorzien op 8 april 2026, maar werd uitgesteld tot 1 september 2026.

Bron: Wet van 16 maart 2026 tot wijziging van de wet van 5 maart 1952 betreffende de opdeciemen op de strafrechtelijke geldboeten, het Sociaal Strafwetboek en diverse bepalingen van sociaal strafrecht, B.S., 1 april 2026.

Bron: Group S