Schijnzelfstandigheid in 2026: wees voorzichtig (Inis Advocaten)

Auteur: Inis Advocaten

Steeds meer ondernemingen werken met freelancers en zelfstandigen.

Echter moet je als ondernemer goed erover waken dat de samenwerking geen “schijnzelfstandigheid” uitmaakt.

Wat is schijnzelfstandigheid?

Van schijnzelfstandigheid is sprake wanneer iemand officieel als zelfstandige werkt, maar in de praktijk functioneert als een werknemer.

De loutere vermelding van “zelfstandigheid” is niet voldoende om te besluiten dat de freelancer niet als “werknemer” werkt.

Wanneer uit de feitelijke omstandigheden blijkt dat de freelancer feitelijk onder toezicht en gezag van de opdrachtgever werkt, is hij een “schijnzelfstandige”.

Volgende situaties kunnen wijzen op schijnzelfstandigheid:

• de freelancer werkt quasi uitsluitend voor één opdrachtgever
• er is een vaste werkplanning of verplichte aanwezigheid
• de persoon gebruikt vooral materiaal van de onderneming
• er is weinig of geen ondernemersrisico
• de samenwerking lijkt sterk op die van werknemers binnen het team

Waarom is schijnzelfstandigheid een risico?

Bij een controle door de inspectiediensten van de overheid kan de samenwerking worden geherkwalificeerd als een arbeidsovereenkomst.

Dat heeft vaak zware gevolgen voor de opdrachtgever:

• hij zal aanzienlijke sociale bijdragen moeten bijbetalen voor de tewerkstelling van de “schijnzelfstandige”,
• hij zal mogelijk achterstallig loon en vakantiegeld moeten betalen,
• hij zal mogelijke boetes en sancties oplopen.

Vooral wanneer de samenwerking al langere tijd loopt, kan de financiële impact snel oplopen.

Wat kan je als ondernemer doen?

Een goede overeenkomst is belangrijk, en dient in overeenstemming te zijn met de feitelijke realiteit.

Zo is het belangrijk om volgende aspecten in het contract te bepalen:

• Er is voldoende autonomie voor de freelancer (geen strikt hiërarchische aansturing)
• Er zijn geen vaste uurroosters of verplichte aanwezigheden
• Er worden contractueel duidelijke, resultaatgerichte opdrachten bepaald
• De freelancer werkt niet exclusief voor één opdrachtgever

Besluit:

Werken met zelfstandigen/freelancers is helemaal niet verboden en blijft een waardevolle samenwerkingsvorm.

Het is echter van belang dat de opdrachtgever het risico op “schijnzelfstandigheid” in het achterhoofd houdt bij het opstellen van de overeenkomst met de freelancer en bij het delegeren van de opdracht(en) aan de freelancer op de werkvloer.

Bron: Inis Advocaten