Nieuwe cao over coronatelewerk (SoConsult/Bellaw)

Auteur: Ann Taghon (SoConsult/Bellaw)

Publicatiedatum: januari 2021

Nieuwe cao over coronatelewerk 

Deze week werd in de Nationale Arbeidsraad de CAO nr. 149 gesloten over het aanbevolen of verplicht coronatelewerk. 

In deze SoCompact vatten wij de belangrijkste punten van de nieuwe cao voor u samen aan de hand van een aantal vragen en antwoorden. 

1. Wanneer is de CAO nr. 149 van toepassing? 

De CAO nr. 149 is een suppletieve cao. 

De cao is enkel van toepassing op het telewerk in een onderneming wanneer:

  • het gaat om telewerk dat door de overheidsinstanties verplicht is gemaakt of aanbevolen wordt om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan,
  • en de onderneming op 1 januari 2021 geen regeling van telewerk heeft uitgewerkt zoals voorzien door de CAO nr. 85 inzake telewerk of van occasioneel telewerk of zoals voorzien door de wet van 5 maart 2017 betreffende werkbaar en wendbaar werk.                                 

Bestaande akkoorden blijven van toepassing in situaties waarin de overheid telewerk sterk aanbeveelt of verplicht in het kader van de maatregelen ter bestrijding van het coronavirus.

Hieruit volgt dat voor de werkgevers die tot hiertoe het telewerk hebben geregeld met afspraken:

  • hetzij in het kader van het structureel telewerk, zoals geregeld door de CAO nr. 85 ,
  • hetzij in het kader van het occasioneel telewerk, zoals geregeld door de wet van 5 maart 2017,

niets wijzigt. 

Die bestaande afspraken blijven ongewijzigd van toepassing. 

Enkel voor de werkgevers die nog geen enkel kader hadden uitgewerkt over het telewerk, is er nu een nieuw en tijdelijk kader voor het coronatelewerk tot stand gebracht door de sociale partners. Die werkgevers moeten binnen dat kader afspraken vastleggen. 

2. Hoe kunnen de regels van de CAO nr. 149 worden verduidelijkt op het niveau van de onderneming? 

Dat kan:

  • in een ondernemings-cao,
  • door een wijziging van het arbeidsreglement,
  • door individuele afspraken,
  • in een telewerkpolicy. 

De regels van het sociaal overleg moeten daarbij worden in acht genomen. 

3. Welke rechten en plichten heeft de coronatelewerker? 

De CAO nr. 149 bevat het principe van gelijke behandeling: de coronatelewerker heeft in beginsel dezelfde rechten en plichten wat de arbeidsvoorwaarden betreft, als diegene die worden toegepast wanneer hij in de onderneming werkt. 

De coronatelewerkers hebben ook dezelfde collectieve rechten, bv. het recht te communiceren met de werknemersvertegenwoordigers en omgekeerd. 

Er kunnen echter specifieke arbeidsvoorwaarden worden overeengekomen ter aanvulling of afwijking van de arbeidsvoorwaarden die worden toegepast wanneer de werknemer op de bedrijfslocatie van de werkgever werkt (zie vraag 4). 

4. Waarover moeten er met de coronatelewerker afspraken gemaakt worden? 

Er moeten voor elke coronatelewerker afspraken gemaakt worden over:

  • de apparatuur en/of de kosten daarvan:
    • de terbeschikkingstelling door de werkgever van de voor het telewerk benodigde apparatuur (bv. een laptop),
    • wanneer de werknemer zijn eigen apparatuur gebruikt: de kostenvergoeding die de coronatelewerker daarvoor krijgt,
    • de bijkomende verbindingskosten,
  • de werkroosters; als er geen andersluidende specifieke afspraken worden gemaakt, volgt de coronatelewerker het werkrooster dat hij zou hebben moeten naleven wanneer hij in de onderneming zou hebben gewerkt, 

De CAO nr. 149 bepaalt ook dat de coronatelewerker zelf zijn werk organiseert binnen het kader van de in de onderneming geldende arbeidsduur. 

  • de controle op de te behalen resultaten en/of de beoordelingscriteria, 

De CAO nr. 149 bepaalt uitdrukkelijk dat de werkbelasting en prestatienormen van de coronatelewerker dezelfde zijn als die die worden toegepast wanneer hij op de bedrijfslocatie van de werkgever werkt. 

  • de ogenblikken waarop of de periodes tijdens dewelke de telewerker te bereiken moet zijn of niet te bereiken is. 

De afspraken over de bereikbaarheid van de coronatelewerker beogen het telewerk en het privéleven op elkaar af te stemmen.

5. Mag de werkgever de coronatelewerker controleren? 

Ja, de werkgever heeft de mogelijkheid om controle uit te oefenen op de resultaten en/of de uitvoering van het werk. 

Die controle mag evenwel niet voortdurend zijn. Zij moet op een gepaste en een proportionele wijze plaats vinden. De werkgever mag nagaan of de in het raam van telewerk uit te voeren werkzaamheden daadwerkelijk en correct werden verricht. 

De coronatelewerker moet worden geïnformeerd over de manier waarop de controle desgevallend gebeurt. 

Ten slotte moet de controle gebeuren met respect voor het privéleven van de werknemer.

6. En wat met het welzijn op het werk bij coronatelewerk? 

Ook bij coronatelewerk heeft de werkgever verplichtingen op het vlak van het welzijn op het werk. Die verplichtingen worden omstandig omschreven in een afzonderlijk hoofdstuk van de CAO nr. 149. 

Er moet o.a. een multidisciplinaire risicoanalyse worden uitgevoerd, waarbij ook rekening moet worden gehouden met de psychosociale dimensie en met de gezondheidsaspecten eigen aan het telewerk. 

De coronatelewerkers moeten geïnformeerd worden over het beleid van de onderneming m.b.t. het welzijn op het werk specifiek i.v.m. het telewerk. 

De werkgever moet passende maatregelen nemen om de verbondenheid van de coronatelewerkers met de onderneming te behouden en isolatie te voorkomen.

7. Hoe lang is de CAO nr. 149 van toepassing? 

De CAO nr. 149 is op 26 januari 2021 in werking getreden. 

Zij is gesloten voor een bepaalde tijd en treedt op 31 december 2021 buiten werking. 

De cao vervalt als de overheidsverplichting of de overheidsaanbeveling om aan telewerk te doen, zou worden opgeheven door diezelfde overheid. 

Conclusie 

De wetgever heeft in de opeenvolgende MB’s met algemene verplichtingen in de strijd tegen COVID-19 niet uitdrukkelijk bepaald welke regels gelden voor het coronatelethuiswerk. Daardoor rees onduidelijkheid over welke regelgeving daarop van toepassing is. Uit de CAO nr. 149 blijkt dat het coronatelewerk zowel kon worden ingebed in de regeling van het structureel telewerk, als in de regeling van het occasioneel telewerk. 

Voor ondernemingen die al een telewerkbeleid hebben uitgewerkt in het kader van een van die twee regelingen over telewerk wijzigt niets. 

De ondernemingen die daarentegen nog geen regeling van occasioneel of structureel telewerk hebben uitgewerkt en coronatelewerk toepassen, moeten dat nu doen op basis van de CAO nr. 149. In de commentaar bij artikel 3 van de CAO nr. 149 wordt evenwel vermeld dat zij niet verhindert dat binnen de ondernemingen een instrument van onbepaalde duur wordt uitgewerkt, bv. met het oog op het structureel telewerk in het kader van de CAO nr. 85. 

BRON:

CAO nr. 149 van 26 januari 2021, gesloten in de Nationale Arbeidsraad, betreffende aanbevolen of verplicht telewerk omwille van de coronacrisis

Advies Nr. 2.195 van 26 januari 2021 van de Nationale Arbeidsraad – Omwille van de Covid-19-crisis verplicht gemaakt telewerk – Ad-hoc kader

Lees hier het originele artikel