Het algemeen verbod op nachtarbeid wordt met ingang van 1 juni 2026 afgeschaft (Partena)

Auteur: Katty Kerkhofs (Partena)

Het algemeen verbod op nachtarbeid wordt afgeschaft. Vanaf 1 juni 2026 mogen werknemers werken tussen 20u en 6u terwijl dit nu in principe verboden is. In de distributiesector en aanverwante sectoren wordt onder nachtarbeid verstaan de arbeid verricht tussen 23u en 6u.

Ook het verbod om bouwwerken uit te voeren tussen 18u en 7u wordt afgeschaft.

Voor jeugdige werknemers blijft het verboden om ’s nachts te werken, al bestaan er ook voor hen uitzonderingen op dit verbod.

De nieuwe regels gelden vanaf 1 juni 2026. De wet werd definitief goedgekeurd in het parlement en moet nu enkel nog verschijnen in het Belgisch Staatsblad.

Wat betekent dit voor de werkgever?

Vanaf 1 juni 2026 zal het voor alle werknemers mogelijk zijn om te werken tussen 20u en 6u terwijl dit nu in principe verboden is.

De bestaande uitzonderingen die zijn gebaseerd op de Arbeidswet, een koninklijk besluit of de wet op de nieuwe arbeidsregelingen zijn vanaf 1 juni 2026 zonder voorwerp en worden geschrapt uit de wetgeving.

Ook het Sociaal Strafwetboek wordt aangepast: werkgevers die werknemers laten werken tussen 20u en 6u riskeren uiteraard geen sanctie meer. 

Welke afwijkingen gelden er voor de distributiesector en aanverwante sectoren?

Om de concurrentiekracht van Belgische ondernemingen in de distributiesector, aanverwante sectoren en de e-commerce (DAS-sector) te versterken, voert de wet een gewijzigde regeling voor nachtarbeid in voor werkgevers uit deze sectoren.

Zo zal vanaf 1 juni 2026 nachtarbeid bij ondernemingen uit de DAS-sectoren enkel de prestaties tussen 23u en 6u omvatten.

Nieuwe werknemers die vanaf 1 juni 2026 in dienst komen van een werkgever in een DAS-sector zullen, als er een bron is die een nachtpremie toekent, deze nachtpremie enkel kunnen krijgen voor de gepresteerde uren tussen 23u en 6u. 

Om van deze regeling te genieten moet de werkgever cumulatief:

• Onder de bevoegdheid vallen van een van de volgende paritaire comités:

• minstens een van de volgende activiteiten uitoefenen:
  • kleinhandel: het gewoonlijk produceren of aankopen en doorverkopen van goederen onder eigen naam en voor eigen rekening aan consumenten, aan particulieren en op voorwaarde dat dit geheel of gedeeltelijk online gebeurt, bv. via een webshop.  
    Let op: de voorwaarde dat minstens een deel van de kleinhandel online moet verlopen, geldt niet voor de dagbladhandelaars, nachtwinkels en winkels in tankstations;
  • groothandel: de aankoop en de verkoop van goederen, hetzij aan handelaars die de goederen op hun beurt gaan doorverkopen, hetzij aan beroepsgebruikers, zijnde aan fysieke personen of rechtspersonen die deze goederen gaan gebruiken in het kader van hun beroep, voor de uitoefening van hun activiteit;
  • logistieke activiteiten voor rekening van derden: ontvangst, opslag, weging, verpakking, etikettering, voorbereiding van bestellingen, beheer van voorraden of verzending van grondstoffen, goederen of producten in de verschillende stadia van hun economische cyclus, zonder dat er nieuwe half afgewerkte of afgewerkte grondstoffen, goederen of producten worden voortgebracht;
  • elektronische handel: de handel die behoort tot de klein- en groothandel als hierboven bedoeld en die verloopt via het internet.

Ook Bpost valt onder deze afwijkende premieregeling. 

Een werkgever uit één van de hierboven vermelde sectoren kan de afwijkende premieregeling enkel toepassen op nieuwe werknemers die in dienst getreden zijn vanaf 1 juni 2026.

Werknemers die in de periode van 1 juni 2025 tot en met 31 mei 2026 al tewerkgesteld waren als werknemer of uitzendkracht bij dezelfde werkgever, zijn echter uitgesloten van de afwijkende premieregeling. Het maakt hierbij niet uit of zij voordien al dan niet nachtarbeid uitvoerden. Zij zijn immers geen nieuwe werknemers.

De werkgever zal in dat geval aan een nieuwe werknemer die in dienst treedt na 1 juni 2026 enkel nachtpremies moeten betalen als er een bron is die deze voorziet (bv. een ondernemings-cao), voor de gepresteerde uren tussen 23u en 6u, zelfs als de bron de nachtpremies toekent voor gepresteerde uren vanaf 20u, 21u of 22u.

Het bedrag van de premie moet minimaal gelijk zijn aan de financiële vergoeding die voorzien is in cao nr. 49 over de waarborg van een specifieke financiële vergoeding ten gunste van de werknemers die zijn tewerkgesteld in het kader van ploegenarbeid met nachtprestaties of andere vormen van arbeid met nachtprestaties. De financiële vergoeding voorzien in cao nr. 49 is een toeslag per uur en bedraagt op dit moment:

• 1,51 EUR/u voor werknemers jonger dan 50 jaar;
• 1,58 EUR/u voor werknemers van 50 jaar en ouder.

Een werkgever die van deze nachtpremieregeling voor nieuwe werknemers die in dienst treden na 1 juni 2026 wil afwijken (en voor hen bijvoorbeeld ook de gewone regels wil toepassen) kan dat. De werkgever moet dit dan wel uitdrukkelijk overeenkomen met de werknemer(s). De overeenkomst mag ten vroegste in werking treden na 1 juni 2026. 

Procedures en formaliteiten worden vereenvoudigd

Een werkgever die nachtarbeid wil laten presteren in zijn onderneming, moet eerst de uurroosters met nachtarbeid opnemen in het arbeidsreglement. Hij moet hierbij een strikte procedure naleven om het arbeidsreglement te wijzigen.

Voorheen verschilde deze procedure naargelang er sprake was van:

• nachtarbeid die een arbeidsregeling met nachtprestaties is;
• nachtarbeid die geen arbeidsregeling met nachtprestaties is.

De nieuwe wet vereenvoudigt deze procedures in beide gevallen.

Nachtarbeid die een arbeidsregeling met nachtprestaties is

Dit is nachtarbeid waarbij de werknemers gewoonlijk werken tussen 20 uur en 6 uur, met uitsluiting van:

• de werknemers die uitsluitend prestaties verrichten tussen 6 uur en 24 uur;
• de werknemers die gewoonlijk beginnen te werken vanaf 5 uur.

Met de term ‘gewoonlijk’ wordt de occasionele tewerkstelling uitgesloten.

Een eerste nieuwigheid is dat het huidige onderscheid tussen ondernemingen met en zonder vakbondsafvaardiging wordt opgeheven. Alle ondernemingen (ook die uit de distributiesector) krijgen de mogelijkheid om een arbeidsregeling met nachtprestaties in te voeren:

• Ofwel door de gewone procedure tot wijziging van het arbeidsreglement te volgen zoals voorzien in art. 11-12 van de wet van 8 april tot instelling van de arbeidsreglementen; 
• Ofwel door een cao te sluiten met alle vakorganisaties die vertegenwoordigd zijn in de vakbondsafvaardiging. De werkgever mag vanaf de neerlegging van deze cao bij de FOD WASO het arbeidsreglement aanpassen en de uurroosters inschrijven. 

Een tweede nieuwigheid is dat de werkgevers uit de DAS-sectoren bijkomend de mogelijkheid krijgen de arbeidsregeling met nachtprestaties in te voeren:

• Ofwel via een gewone cao, waarbij het akkoord van één vakorganisatie volstaat en waarna de werkgever vanaf de neerlegging van deze cao bij de FOD WASO het arbeidsreglement eenvoudig mag aanpassen en de uurroosters mag inschrijven;
• Ofwel via een versoepelde wijzigingsprocedure van het arbeidsreglement als in de onderneming geen akkoord wordt bereikt. In dat geval moet eerst de dienst Toezicht Sociale Wetten (TSW) van de FOD WASO en daarna het bevoegde paritair comité een verzoeningspoging doen om het probleem op te lossen.
  Voortaan zal de ambtenaar van de dienst TSW van de FOD WASO bij zijn verzoeningspoging enkel nakijken of het een wettige arbeidsregeling is.  Als dat zo is, laat hij dat aan de werkgever of de voorzitter van de ondernemingsraad weten en mag de werkgever het arbeidsreglement aanpassen en het uurrooster invoegen. 
  Het arbeidsreglement treedt dan in werking de achtste dag na deze kennisgeving.

Nachtarbeid die geen arbeidsregeling met nachtprestaties is

Dit is nachtarbeid met uurroosters waarbij werknemers uitsluitend werken:

• tussen 6 uur en 24 uur; en/of
• vanaf 5 uur.

Indien er geen sprake is van een arbeidsregeling met nachtarbeid moeten de desbetreffende uurroosters opgenomen worden in het arbeidsreglement en moet de procedure tot wijziging van het arbeidsreglement gevolgd worden. 

De huidige procedures blijven behouden maar de te doorlopen procedure is verschillend naargelang het al dan niet gaat om het uitvoeren van logistieke en
ondersteunende diensten verbonden aan de elektronische handel van roerende goederen. 

Indien het niet gaat om het uitvoeren van logistieke en ondersteunende diensten verbonden aan de elektronische handel van roerende goederen:

• De uurroosters worden ingevoerd door de gewone procedure tot wijziging van het arbeidsreglement te volgen (art. 11-12 Arbeidsreglementenwet).
• Als in de onderneming geen akkoord wordt bereikt, zal de ambtenaar van de dienst TSW van de FOD WASO bij zijn verzoeningspoging voortaan enkel
  nakijken of het een wettige arbeidsregeling is. Als dat zo is, laat hij dat aan de werkgever of de voorzitter van de ondernemingsraad weten en mag de werkgever het arbeidsreglement aanpassen.

Indien het wel gaat om het uitvoeren van logistieke en ondersteunende diensten verbonden aan de elektronische handel van roerende goederen volstaat het om een gewone collectieve arbeidsovereenkomst af te sluiten. De bepalingen worden in het arbeidsreglement ingevoegd vanaf de neerlegging van deze collectieve arbeidsovereenkomst op de griffie van de Algemene Directie Collectieve Arbeidsbetrekkingen van de FOD WASO.

Bron: Partena