Consumentenrecht anno 2027

Mr. Pieter Callens (Eubelius)

Webinar op vrijdag 19 februari 2027


Loontransparantie anno 2027

Mr. Dieter Dejonghe en mr. Veerle Van Keirsbilck

(Claeys & Engels)

Webinar op donderdag 18 februari 2027


Generatieve AI
in de juridische praktijk

Dr. Wim De Mulder (KU Leuven)

Webinar op donderdag 25 februari 2027


Bonusbeleid anno 2027.
Warrants en CAO nr. 90 onder de juridische loep

Mr. Mieke Deconinck en mr. Jan Lein (Claeys & Engels)

Webinar op vrijdag 29 januari 2027


Bestuurdersaansprakelijkheid
bij cyberincidenten

Dhr. Bernd Fiten en dhr. Bram Goetry (CRANIUM)

Webinar op vrijdag 29 januari 2027


Toxisch leiderschap op de werkvloer:
juridische aspecten

Mr. Jan Hofkens en mr. Sarah Witvrouw (Lydian)

Webinar op donderdag 18 maart 2027

Bedrijfsjurist die zelf onderzoek voert, valt onder de wet private opsporing (Everest)

Auteur: Everest

Het Grondwettelijk Hof heeft op 19 november 2026 het beroep van het Instituut voor bedrijfsjuristen tegen de wet van 18 mei 2024 tot regeling van de private opsporing verworpen (arrest nr. 132/2026). Voor de bedrijfsjurist en private opsporing betekent dit dat wie zelf inlichtingen over personen verzamelt, de wet moet naleven en zich daarbij niet op de vertrouwelijkheid van zijn adviezen kan beroepen.

Waarover ging het beroep?

Artikel 4, eerste lid, 1°, van de wet sluit de beroepsactiviteiten van notaris, advocaat, gerechtsdeurwaarder, journalist, bedrijfsrevisor en wettelijke auditor uit van het toepassingsgebied. De bedrijfsjurist staat niet in die lijst. Het Instituut zag daarin een schending van de artikelen 10 en 11 van de Grondwet.

In een tweede middel voerde het aan dat de meld- en informatieplichten van de artikelen 101, 102, 104 en 107 van de wet ingaan tegen de vertrouwelijkheid die artikel 5 van de wet van 1 maart 2000 aan de adviezen van de bedrijfsjurist verbindt. Dat zou het recht van de onderneming op eerbiediging van het privéleven en op een eerlijk proces aantasten.

Waarom geldt de uitzondering voor advocaten niet voor bedrijfsjuristen?

Het Hof aanvaardt dat de beroepsgroepen vergelijkbaar zijn, maar acht het verschil in behandeling redelijk verantwoord. De uitgesloten beroepen vallen onder een eigen regelgeving die een kader biedt voor handelingen die als private opsporing kunnen gelden. Voor de advocaten wijst het Hof op het beroepsgeheim, de deontologische regels en het toezicht van de tuchtraad.

De wet van 1 maart 2000 bevat daarentegen geen enkele bepaling over private opsporing door bedrijfsjuristen. Zonder de wet van 18 mei 2024 zouden zij bij een private opsporing aan elke regeling en elke controle ontsnappen, ten koste van de grondrechten van de persoon op wie het onderzoek betrekking heeft (B.6.3.3).

Het is maar de vraag hoe die strenge toepassing zich verhoudt tot de lopende initiatieven voor een reparatiewet. Die zou een zeer brede uitzondering invoeren, telkens wanneer het onderzoek deel uitmaakt van de uitoefening van het werkgeversgezag in een onderneming. Komt die uitzondering er, dan valt een groot deel van het interne onderzoek buiten de wet, terwijl het Hof de onderwerping van de bedrijfsjurist verantwoordt met de bescherming van de persoon op wie het onderzoek betrekking heeft.

Wanneer doet een bedrijfsjurist aan private opsporing?

Het arrest legt de grens bij het zelf verzamelen van inlichtingen. De bedrijfsjurist die interne gegevensbanken raadpleegt die de onderneming hem ter beschikking stelt, valt niet onder de wet. Pas wanneer hij verder gaat dan die loutere raadpleging en zelf gegevens verzamelt, is hij door de wet gebonden (B.7.4).

Het Hof oordeelt dat de gevolgen niet onevenredig zijn en steunt daarvoor op vier elementen:

  • Artikel 4, eerste lid, 10°, sluit de activiteiten uit die de uitvoering zijn van een wettelijke verplichting. Het Hof noemt de klokkenluidersregeling en bepaalde door het mededingingsrecht opgelegde opsporingen. Worden de resultaten verder gebruikt dan voor die verplichting, dan geldt de activiteit wel als private opsporing (artikel 4, tweede lid).
  • Artikel 43, derde lid, stelt de leden van een personeelsdienst die voor de eigen werkgever een incidentenonderzoek ten laste van werknemers voeren, vrij van de identificatiekaart.
  • De onderneming kan een beroep doen op een externe actor: een privaat onderzoeker van een vergunde onderneming voor private opsporing of een advocaat.
  • De Koning kan op grond van artikel 4, derde lid, beroepen uitsluiten waarvan de functie door een wet met de nodige beschermingsregels is geregeld. Wordt de wet van 1 maart 2000 in die zin gewijzigd, dan kan de bedrijfsjurist langs die weg worden uitgesloten.
Dekt de vertrouwelijkheid van het advies ook het onderzoek?

Het Hof antwoordt ontkennend. De vertrouwelijkheid van artikel 5 van de wet van 1 maart 2000 staat niet gelijk met het beroepsgeheim van de advocaat. Zij geldt enkel voor bepaalde handelingen die verband houden met de adviesopdracht van de bedrijfsjurist en kan nooit dienen om strafbare feiten te dekken (B.13.4).

Een bedrijfsjurist die een handeling van private opsporing stelt, wijkt af van die adviesopdracht. De vertrouwelijkheid is dan niet van toepassing op de verplichtingen van de artikelen 101, 102, 104 en 107. Opsporingshandelingen zijn volgens het Hof ook geen documenten opgesteld ter voorbereiding van het advies (B.13.5). Het juridisch advies zelf blijft wel door artikel 5 gedekt.

Welke verplichtingen volgen daaruit?

Private opsporing mag enkel worden uitgeoefend door een onderneming of een interne dienst met een vergunning van de minister van Binnenlandse Zaken (artikel 7). Het Hof stelt vast dat de bedrijfsjurist daarvoor deel moet uitmaken van een interne dienst, die uit één persoon kan bestaan (B.11).

Wie onder de wet valt, meldt misdaden en wanbedrijven dadelijk en schriftelijk aan de procureur des Konings of de onderzoeksrechter wanneer de feiten duidelijk zijn en er aanwijzingen bestaan (artikel 102). Hij verstrekt de bevoegde overheden de inlichtingen waarom zij verzoeken (artikelen 104 en 107). De rechter aan wie de bevindingen worden voorgelegd, gaat na of zij volgens de wet tot stand kwamen en kan een integraal afschrift van het onderzoeksdossier eisen. Een reeks bepalingen is voorgeschreven op straffe van nietigheid (artikel 101).

Wat doet u hier nu mee?

Ga na welke onderzoekstaken uw juridische dienst zelf uitvoert, bijvoorbeeld bij een ontslag wegens zware fout, een intern mededingingsonderzoek of een klokkenluidersmelding. Bepaal per taak of het gaat om een loutere raadpleging van beschikbare gegevens, om de uitvoering van een wettelijke verplichting of om het zelf verzamelen van inlichtingen. In dat laatste geval hebt u een vergunde interne dienst nodig of vertrouwt u het onderzoek toe aan een vergunde privaat onderzoeker of een advocaat. Houd het onderzoeksdossier gescheiden van het juridisch advies, want enkel dat advies is vertrouwelijk.

Bron: Everest

Boeken in de kijker: