De hervorming van de Europese coördinatie van de sociale zekerheid. Wat wijzigt Verordening (EU) 2026/2359 van 7 oktober 2026? (Recht op zaterdag)

Auteur: Marc Vandecasteele (Recht op zaterdag)

Op 7 oktober 2026 hebben het Europees Parlement en de Raad Verordening (EU) 2026/2359 aangenomen. Deze verordening wijzigt de basisverordening inzake de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels (Verordening 883/2004) en de toepassingsverordening (Verordening 987/2009).

Het gaat niet om een harmonisatie van de nationale socialezekerheidsstelsels. Lidstaten behouden hun eigen regels inzake pensioenen, werkloosheid, ziekteverzekering en gezinsbijslagen. Wel worden de regels aangepast die bepalen welk socialezekerheidsstelsel van toepassing is wanneer burgers zich binnen de Europese Unie verplaatsen voor werk, studie of verblijf.

Waarom deze hervorming?

De bestaande coördinatieregels dateren grotendeels van 2004 en werden uitgewerkt in een periode waarin grensoverschrijdende mobiliteit minder intens was dan vandaag. Het aantal gedetacheerde werknemers, grensarbeiders en mobiele werknemers is sindsdien aanzienlijk gestegen.

De hervorming heeft drie doelstellingen:

• misbruik en sociale fraude tegengaan;
• rechtszekerheid creëren voor werknemers en werkgevers;
• administratieve samenwerking tussen sociale zekerheidsinstellingen versterken.

Strengere regels voor detachering

Een van de belangrijkste wijzigingen betreft detachering.

Onder de bestaande regels kan een werknemer die tijdelijk in een andere lidstaat werkt, onder bepaalde voorwaarden sociaal verzekerd blijven in het land van herkomst. Dat wordt bewezen met het bekende A1-document.
De nieuwe verordening scherpt deze regeling aan.

Versterkte band met de zendstaat

Werkgevers zullen duidelijker moeten aantonen dat zij daadwerkelijk substantiële activiteiten verrichten in de lidstaat van waaruit de werknemer wordt uitgezonden.

Loutere “brievenbusvennootschappen” die enkel worden opgericht om een voordeliger sociaalzekerheidsstelsel te kunnen toepassen, worden moeilijker inzetbaar.

Betere controle op A1-attesten

De ontvangende lidstaat krijgt meer mogelijkheden om twijfels over een A1-document aan te kaarten. Daarnaast worden termijnen ingevoerd waarbinnen de bevoegde instellingen moeten reageren op vragen of bezwaren.
Daardoor moet sneller duidelijkheid ontstaan over de toepasselijke sociale wetgeving.

Opeenvolgende detacheringen

Ook constructies waarbij werknemers na elkaar worden gedetacheerd om de maximale detacheringsduur te omzeilen, worden strenger beoordeeld.

Voor ondernemingen die regelmatig personeel uitzenden naar andere lidstaten, betekent dit dat de documentatie rond detachering nog belangrijker wordt.

Nieuwe regels voor grensarbeiders en werkloosheidsuitkeringen

De hervorming heeft eveneens belangrijke gevolgen voor grensarbeiders.

Dat zijn werknemers die in één lidstaat wonen en in een andere lidstaat werken.

Langere tewerkstellingsperiodes worden belangrijker

Bij werkloosheid wordt meer rekening gehouden met de lidstaat waar de werknemer effectief heeft gewerkt en sociale bijdragen heeft betaald.

De bedoeling is dat de financiële lasten meer terechtkomen bij de staat die het meest van de arbeidsprestaties heeft geprofiteerd.

Betere bescherming van mobiele werknemers

Werknemers die in verschillende lidstaten actief zijn geweest, zullen gemakkelijker periodes van verzekering, arbeid of verblijf kunnen laten meetellen om sociale uitkeringen te verkrijgen.

Dit moet voorkomen dat men rechten verliest door een internationale loopbaan.

Uitkeringen voor langdurige zorg krijgen een Europees kader

Een andere belangrijke vernieuwing is de verdere integratie van zogenoemde langdurige zorguitkeringen.

Het gaat bijvoorbeeld om tegemoetkomingen voor personen die wegens ouderdom, ziekte of handicap langdurige hulp nodig hebben.

Tot voor kort bestond hierover veel onduidelijkheid, omdat lidstaten dergelijke prestaties zeer verschillend organiseren.

De gewijzigde verordening creëert een duidelijker kader voor:

• de kwalificatie van deze prestaties;
• de bevoegde lidstaat;
• de exporteerbaarheid van bepaalde rechten.

Dit verbetert de rechtszekerheid voor ouderen en zorgbehoevenden die binnen Europa verhuizen.

Sterkere strijd tegen sociale fraude

De Europese wetgever wil uitdrukkelijk fraude en misbruik bestrijden.

Daarom worden verschillende mechanismen versterkt:

• snellere gegevensuitwisseling tussen lidstaten;
• striktere verificatie van documenten;
• betere samenwerking tussen nationale socialezekerheidsinstellingen;
• duidelijkere procedures bij geschillen over de toepasselijke wetgeving.

Voor inspectiediensten zal het eenvoudiger worden om grensoverschrijdende constructies te onderzoeken.

Verdere digitalisering

De verordening zet ook in op verdere digitalisering van de sociale zekerheid.

Documenten zullen steeds vaker elektronisch worden uitgewisseld via Europese systemen voor gegevensuitwisseling tussen bevoegde instanties.
Dat moet leiden tot:

• minder administratieve lasten;
• snellere behandeling van dossiers;
• minder risico op fouten;
• betere traceerbaarheid van beslissingen.

Gevolgen voor Belgische werkgevers

Voor Belgische ondernemingen die werknemers detacheren naar andere EU-lidstaten, zijn vooral de nieuwe detacheringsregels van belang.

Werkgevers zullen hun dossiers grondiger moeten kunnen onderbouwen, onder meer inzake:

• de effectieve activiteiten in België;
• de arbeidsrelatie met de gedetacheerde werknemer;
• de tijdelijke aard van de uitzending;
• de naleving van de Europese voorwaarden voor het behoud van Belgische sociale zekerheid.

Ook voor ondernemingen die veel werken met onderaannemers en internationale personeelsmobiliteit zijn de wijzigingen niet zonder belang.

Gevolgen voor werknemers

Voor werknemers brengen de nieuwe regels vooral meer rechtszekerheid:

• duidelijkere rechten bij grensoverschrijdende arbeid;
• betere bescherming van sociale zekerheidsrechten;
• efficiëntere afhandeling van geschillen;
• sterkere waarborgen tegen frauduleuze constructies.

Besluit

Verordening (EU) 2026/2359 vormt de grootste hervorming van de Europese coördinatieregels inzake sociale zekerheid in jaren. De verordening wijzigt niet de nationale socialezekerheidsstelsels zelf, maar bepaalt wel nauwkeuriger welke lidstaat bevoegd is wanneer burgers zich binnen Europa verplaatsen.

Voor Belgische werkgevers ligt de grootste impact bij detachering en de strengere controles op A1-attesten. Voor werknemers zijn vooral de aangepaste regels inzake werkloosheid, grensarbeid en de bescherming van verworven sociale rechten van belang.

De hervorming past in een bredere Europese tendens naar meer mobiliteit, meer digitalisering en een krachtigere aanpak van sociale fraude.

Lees hier de Verordening