Contract ontbonden na wanbetaling? Let op dat uw schadevergoeding geen overcompensatie wordt (Gevaco Advocaten)

Auteur: Maarten Broekx (Gevaco Advocaten)

Een contractspartij die haar betalingsverplichtingen niet nakomt: het is een situatie waarmee heel wat ondernemingen vroeg of laat worden geconfronteerd. Ontbinding van de overeenkomst en een schadevergoeding kunnen dan uitkomst bieden. Maar hoeveel kunt u precies vorderen? Het Hof van Cassatie maakt duidelijk dat daarbij niet alleen naar uw nadeel, maar ook naar eventuele voordelen van de wanprestatie moet worden gekeken.

Wanbetaling: ontbinding én schadevergoeding?

Wanneer een klant of contractspartij haar afspraken niet nakomt, kan de financiële impact aanzienlijk zijn. Openstaande facturen zijn daarbij vaak maar een deel van het verhaal.

Wanneer een overeenkomst wordt ontbonden wegens een contractuele wanprestatie, kan daarnaast een schadevergoeding verschuldigd zijn. Die vergoeding moet de schuldeiser in de toestand plaatsen waarin hij zich zou hebben bevonden indien de overeenkomst correct was uitgevoerd.

Maar daar staat een belangrijke grens tegenover: de schadevergoeding mag de schuldeiser niet in een gunstigere toestand brengen dan bij een correcte uitvoering van de overeenkomst.

Het Hof van Cassatie paste dat principe in haar recent arrest van 2 oktober 2026 toe in een geschil over de verkoop van een stacaravan. Hieronder een korte toelichting van dit arrest.

Een stacaravan van 8.100 euro

De verweerder had een door hem aangekochte stacaravan ter beschikking gesteld van de eiser voor een totaalbedrag van 8.100 euro, betaalbaar in maandelijkse bedragen van minstens 400 euro.

Partijen waren overeengekomen dat de verweerder eigenaar van de stacaravan bleef tot het volledige bedrag was betaald. Pas daarna zou de eigendom overgaan.

Toen de betalingen uitbleven, werd de ontbinding van de overeenkomst gevorderd, samen met betaling van achterstallige bedragen en een schadevergoeding. Het hof van beroep te Gent ontbond de overeenkomst en kende 3.510 euro aan achterstallige vergoedingen en 2.900 euro schadevergoeding toe.

Daar ontstond evenwel een probleem.

De volledige prijs ontvangen én eigenaar blijven?

Bij een correcte uitvoering van de overeenkomst zou de verkoper uiteindelijk 8.100 euro hebben ontvangen. Na volledige betaling zou hij echter ook de eigendom van de stacaravan hebben moeten overdragen.

Door de wanprestatie en de ontbinding bleef hij eigenaar.

Dat voordeel mocht volgens het Hof van Cassatie niet zomaar buiten beschouwing worden gelaten bij het bepalen van de schadevergoeding.

Het uitgangspunt is belangrijk: wanneer een contractuele wanprestatie voor de schuldeiser ook een voordeel meebrengt dat hij zonder die wanprestatie niet zou hebben genoten, moet daarmee rekening worden gehouden bij de begroting van zijn schade.

Een schadevergoeding dient om schade te herstellen, niet om de schuldeiser uiteindelijk in een betere vermogenspositie te plaatsen.

Het Hof van Cassatie vernietigde daarom de beslissing van het hof van beroep te Gent wat de schadevergoeding en de kosten betreft. De zaak werd op die punten verwezen naar het hof van beroep te Antwerpen.

Wat betekent dit voor uw onderneming?

Het belang van dit arrest reikt in de praktijk verder dan de specifieke discussie over een stacaravan.

Bij een ontbinding wegens wanprestatie is het verleidelijk om vooral te kijken naar wat uw onderneming niet heeft ontvangen. Voor een juridisch correcte schadebegroting moet echter ook de andere kant van de rekening worden bekeken: wat behoudt of verkrijgt uw onderneming precies doordat de overeenkomst niet verder wordt uitgevoerd?

Dat kan bijvoorbeeld belangrijk zijn wanneer goederen ingevolge de ontbinding bij uw onderneming blijven of wanneer een voorziene eigendomsoverdracht niet meer plaatsvindt.

De juiste vraag is dus niet eenvoudigweg:

“Hoeveel had ik ontvangen als mijn klant het contract had uitgevoerd?”

maar:

“In welke vermogenspositie zou mijn onderneming zich bij een correcte uitvoering hebben bevonden, en hoe verschilt die van de situatie na de wanprestatie en ontbinding?”

Dat verschil vormt het relevante vertrekpunt voor een correcte schadebegroting.

Een schadeclaim? Maak eerst de volledige rekening

Het arrest bevat daarom een belangrijke les voor zowel eisende als verwerende ondernemingen.

Vordert u zelf schadevergoeding? Dan is het belangrijk om uw schadeclaim van bij de start correct op te bouwen en rekening te houden met eventuele voordelen die met de wanprestatie samenhangen. Een te ruim begrote schadeclaim kan immers worden verminderd.

Wordt uw onderneming aangesproken tot schadevergoeding? Dan loont het om na te gaan of de tegenpartij bij haar schadeberekening uitsluitend haar verliezen opsomt, zonder rekening te houden met voordelen die zij door de niet-uitvoering behoudt.

De correcte schadevergoeding ligt precies in die vergelijking.

Bron: Gevaco Advocaten