Indirecte schenking aan vennootschap door erflater. Cass. 17 september 2026 (Recht op zaterdag)

Auteur: Marc Vandecasteele (Recht op zaterdag)

Feiten

De erflater J. B. had tijdens zijn leven giften gedaan aan zijn kinderen, waaronder aan zijn zoon J.-P. B. en diens vennootschap SPRL Garage B., waarvan J.-P. B. zaakvoerder en mede-aandeelhouder was. De notaris kwalificeerde de betaling van twee vennootschapsschulden en een lening van 1.000.000 BEF zonder terugbetaling als giften aan de vennootschap, imputabel op de beschikbare fractie.

De eiser, broer van J.-P. B., betwistte dit: volgens hem waren dit indirecte giften aan zijn broer zelf, zodat deze op diens reserve moesten worden ingeboekt en door diens dochter — de verweerster, die in haar vaders plaats kwam — moesten worden teruggebracht in de nalatenschap.

Kernvraag

De kernvraag was of het betalen van schulden van, of het verstrekken van een renteloze lening aan, een vennootschap waarvan de erfgenaam zaakvoerder en aandeelhouder is, een indirecte schenking aan die erfgenaam persoonlijk oplevert.

Beoordeling door het Hof van Cassatie

Het Hof herinnert eraan dat elke schenking, ook indirecte, een verrijking van de begiftigde vereist. Een schenking aan een vennootschap verrijkt in eerste instantie de vennootschap, die een eigen rechtspersoonlijkheid en vermogen heeft; het feit dat de erfgenaam zaakvoerder en aandeelhouder is, volstaat niet om aan te tonen dat zijn persoonlijk vermogen evenredig is verrijkt.

Daarom mist het cassatiemiddel, dat juist op het tegendeel steunde, volgens het Hof zijn rechtsgrond. Het beroep wordt afgewezen en de eiser wordt veroordeeld in de kosten.

Draagwijdte

1.  Vennootschap als begiftigde: een gift aan een vennootschap wordt in principe geacht aan de vennootschap zelf te zijn gedaan en wordt op de beschikbare fractie ingeboekt.
2. Geen automatische doortrekking naar de aandeelhouder: het loutere feit dat de erfgenaam aandeelhouder en/of zaakvoerder is, bewijst niet dat hij persoonlijk is verrijkt.
3. Bewijslast: wie een indirecte schenking aan de erfgenaam zelf wil aantonen, moet concrete elementen aanvoeren over de verrijking van diens persoonlijk vermogen, bijvoorbeeld via de waarde van zijn aandelen, een onrechtstreekse voordeling of een duidelijke bedoeling om hem persoonlijk te begiftigen.
4. Het arrest wijkt daarmee expliciet af van de door de eiser aangehaalde Franse rechtspraak, waarin een gelijkaardige constructie wel als indirecte gift aan de erfgenaam-aandeelhouder werd gekwalificeerd.

Lees hier het arrest