Welke kernpunten en toepassingsgebieden omvat de Kwaliteitswet en welke juridische verplichtingen bevat zij? (Recht op zaterdag)

Auteur: Marc Vandecasteele (Recht op zaterdag)

Toepassingsgebied en verhouding tot andere normen

De Kwaliteitswet is van toepassing op gezondheidszorgbeoefenaars bij het verstrekken van “gezondheidszorg” in ruime zin (therapeutisch, diagnostisch, esthetisch, stervensbegeleiding), aan iedere “patiënt”, inclusief onderzoeken op verzoek van derden en ongeacht terugbetaling, nationaliteit of setting.

Zij dekt alle klassieke beroepen onder de Wet Uitoefening Gezondheidszorgberoepen (artsen, verpleegkundigen, paramedici enz.), alsook beoefenaars van niet‑conventionele praktijken en buitenlandse zorgverleners die zich vestigen of tijdelijk/presterend zijn in België.

Materieel geldt zij voor alle vormen van gezondheidszorg; voor risicovolle verstrekkingen (invasief, chirurgisch of medisch met anesthesie, diepe sedatie, verlengd toezicht of lokale tumescentie) geldt een aanvullend verstrengd regime.

In de verhouding met andere wetgeving geldt de Kwaliteitswet als lex specialis t.o.v. de Wet Patiëntenrechten en als algemeen kwaliteitskader naast instellingenrecht en deontologie.

Kernverplichtingen voor gezondheidszorgbeoefenaars

De wet vertaalt het recht op kwaliteitsvolle en veilige zorg (art. 5 Wet Patiëntenrechten) in concrete kwaliteitseisen rond o.m.: bekwaamheid (art. 8: enkel verstrekkingen waarvoor aantoonbare bekwaamheid en ervaring bestaan), diagnostische/therapeutische vrijheid, continuïteit, permanentie, omkadering (logistiek, technisch, bouwkundig, hygiënisch), structuur en organisatie van de praktijk, voorschrift, patiëntendossier, toegang tot gezondheidsgegevens, register en toezicht.

Voor risicovolle verstrekkingen gelden bijkomende verplichtingen zoals spoedhulpprocedures, overdrachtsprocedures en deelname aan een door de Koning te organiseren peer review (art. 41).

• Algemeen niveau: basisvereisten voor alle gezondheidszorg.
• Tweede niveau: bijkomende eisen exclusief voor risicovolle verstrekkingen (anesthesie, diepe sedatie, verlengd toezicht, lokale tumescentie).

Toezicht, handhaving en specifieke regimes (gegevens en register)

De wet voorziet meerlagig toezicht: een systeem van externe kwaliteitscontrole via peer review voor risicovolle verstrekkingen (art. 41), een register van praktijken (art. 42) dat door het Directoraat‑generaal Gezondheidszorg wordt bijgehouden en een Federale Commissie voor toezicht op de praktijkvoering met zowel preventieve als repressieve opdrachten.

Gezondheidszorgbeoefenaars zijn verplicht hun activiteiten, locaties en samenwerkingsverbanden te melden voor het register; zij kunnen laten afsluiten van publieke toegang indien zij de betrokken zorg niet meer substantieel uitoefenen.

Afdeling 12 en art. 36‑38 Kwaliteitswet creëren bovendien een specifiek toegangsregime tot gezondheidsgegevens, bovenop GDPR en Wet Patiëntenrechten, met vijf cumulatieve voorwaarden (o.a. geïnformeerde toestemming, therapeutische relatie, noodzaak en pertinentie) voor toegang door andere gezondheidszorgbeoefenaars.