Verhaalsrecht verzekeraar als voertuig op het ogenblik van het ongeval werd bestuurd door iemand zonder wettelijk vereist rijbewijs. Cassatie 22 juni 2026 (Recht op zaterdag)

Auteur: Marc Vandecasteele (Recht op zaterdag)

Kern van het arrest

In zijn arrest van 22 juni 2026 beslist het Hof van Cassatie dat een verplichte BA-autoverzekeraar zijn ‘verhaalsrecht’ tegen een verzekerde kan uitoefenen wanneer het voertuig op het ogenblik van het ongeval werd bestuurd door iemand die niet over het wettelijk vereiste rijbewijs beschikte. De verzekeraar moet daarbij ‘geen causaal verband’ aantonen tussen het ontbreken van het juiste rijbewijs en het ongeval.

Feiten en procedure

• G.C. veroorzaakte op 25 april 2013 een verkeersongeval waarvoor hij volledig aansprakelijk werd gesteld.
• AG Insurance vergoedde de derde benadeelde.
• Vervolgens vorderde de verzekeraar de betaalde bedragen terug van G.C., omdat hij een voertuig met aanhangwagen bestuurde zonder het vereiste rijbewijs BE.
• De politierechtbank verklaarde de vordering eerst onontvankelijk wegens laattijdige kennisgeving.
• In hoger beroep verklaarde de rechtbank van eerste aanleg van Henegouwen de vordering wel ontvankelijk, maar ongegrond. Volgens die rechtbank moest AG Insurance bewijzen dat het ontbreken van het juiste rijbewijs causaal had bijgedragen tot het ongeval, wat volgens haar niet bewezen was.
• AG Insurance stelde cassatieberoep in.

Rechtsvraag

De centrale vraag was of het verhaalsrecht van de verzekeraar op grond van de artikelen ‘24 en 25, 3°, eerste lid, b), van het vroegere modelcontract’ afhankelijk is van het bewijs dat het ontbreken van het vereiste rijbewijs het ongeval heeft veroorzaakt of eraan heeft bijgedragen.

Beslissing van het Hof

Het Hof van Cassatie beantwoordt die vraag ontkennend.

Volgens het Hof bepaalt artikel 25, 3°, eerste lid, b), van het modelcontract als toepassingsvoorwaarde enkel dat het voertuig op het ogenblik van het ongeval werd bestuurd door een persoon die niet voldeed aan de Belgische wettelijke of reglementaire voorwaarden om het voertuig te besturen. De bepaling stelt geen bijkomende causaliteitsvereiste.

Het verhaalsrecht bestaat dus zodra vaststaat dat:

• de verzekeraar de benadeelde derde heeft vergoed; en
• het voertuig op het ogenblik van het ongeval werd bestuurd door iemand die niet aan de wettelijke voorwaarden voldeed, bijvoorbeeld omdat hij niet over het vereiste rijbewijs beschikte.

Een verband tussen de rijbewijsinbreuk en het ongeval is niet vereist.

Artikel 11 Verzekeringswet

De rechtbank had geoordeeld dat artikel 11 van de vroegere wet van 25 juni 1992 op de landverzekeringsovereenkomst een causaliteitsvereiste oplegde. Die bepaling stelde dat een verval van het recht op verzekeringsprestatie slechts kon worden bedongen wegens de niet-nakoming van een contractuele verplichting én op voorwaarde dat de tekortkoming causaal verband hield met het schadegeval.

Het Hof maakt echter een onderscheid:

• artikel 11 heeft betrekking op een vervalbeding wegens de schending van een contractuele verplichting;
• het verhaalsrecht op grond van artikel 25, 3°, b), van het modelcontract steunt op de schending van een wettelijke verplichting, namelijk het rijden zonder het vereiste rijbewijs.

Daarom staat artikel 11 niet in de weg aan de uitoefening van het verhaalsrecht zonder causaliteitsbewijs.

Cassatie en verwijzing

Het Hof vernietigt het vonnis van de rechtbank van eerste aanleg van Henegouwen en verwijst de zaak naar de rechtbank van eerste aanleg van Waals-Brabant, zetelend in hoger beroep.
Die rechtbank zal de zaak opnieuw moeten behandelen, met inachtneming van de rechtsopvatting van het Hof van Cassatie.

Praktische betekenis

Het arrest bevestigt dat het verhaalsrecht van de verplichte BA-autoverzekeraar in deze context in beginsel automatisch kan worden uitgeoefend wanneer de bestuurder niet over het vereiste rijbewijs beschikt. De verzekeraar moet niet aantonen dat de bestuurder door zijn gebrek aan rijervaring of bekwaamheid het ongeval heeft veroorzaakt.

Het volstaat dus bijvoorbeeld dat een bestuurder een voertuig met aanhangwagen bestuurt zonder het vereiste rijbewijs, ook wanneer het ongeval feitelijk werd veroorzaakt door een andere fout, zoals het niet verlenen van voorrang. Wel blijven de overige toepassingsvoorwaarden van het verhaalsrecht relevant, waaronder het daadwerkelijk vergoeden van de benadeelde en de juiste kwalificatie van de rijbewijsinbreuk..

Lees hier het arrest