>>>Internationaal testament en onderhands geschrift met beschikkingen in het voordeel van de notaris. Verbod voor notarissen om akten te verlijden met bepalingen in hun voordeel. Cassatie-arrest van 17 oktober 2019 (LegalNews.be)

Internationaal testament en onderhands geschrift met beschikkingen in het voordeel van de notaris. Verbod voor notarissen om akten te verlijden met bepalingen in hun voordeel. Cassatie-arrest van 17 oktober 2019 (LegalNews.be)

Auteur: LegalNews.be

Publicatiedatum: 03/12/2019

De feiten

Wijlen J.C. vermaakte bij internationaal testament van 20 augustus 2007 een bijzonder legaat aan de Multiple Sclerose Liga Vlaanderen vzw en een algemeen restlegaat aan de notaris, die tevens als testamentuitvoerder werd aangewezen.

Het testament bestond uit een getypt onderhands document gedateerd op 10 augustus 2007, dat op 20 augustus 2007 ten kantore van de notaris werd aangeboden, waarna de notaris de bijhorende verklaring heeft verleden.

Het standpunt van het hof van beroep te Gent van 22 maart 2018

De appelrechters oordelen dat:

  • artikel 8 Wet Notarisambt geldt daar waar de notaris fungeert als openbaar ambtenaar, inzonderheid daar waar hij authentieke akten verlijdt
  • de rechtzoekende in zoverre immers van de diensten van de notaris afhankelijk is en het dan ook van cruciaal belang is dat de notaris daarbij onpartijdig en onafhankelijk ageert en zodoende alle vertrouwen uitstraalt, wat de overduidelijke ratio legis is van de absolute verbodsbepaling van artikel 8, eerste lid, Wet Notarisambt
  • daar waar de notaris optreedt als openbaar ambtenaar bij de totstandkoming van een internationaal testament, artikel 8, eerste lid, moet worden gelezen in het licht van de bijzondere kenmerken van dit testament
  • het zeer kunstmatig is om het onderhands gedeelte van het testament te onderscheiden van de authentieke elementen en van de authentieke verklaring, aangezien een en ander een geheel uitmaakt, ook al komen de beschikkingen, legaten en bevoordelingen voor in het onderhands gedeelte
  • het even kunstmatig is om te stellen dat de notaris die in voorkomend geval zelf het onderhands gedeelte van het testament opstelt handelt als privé-en vertrouwenspersoon, terwijl diezelfde notaris zonder meer als openbaar ambtenaar kan fungeren bij de verdere totstandkoming van het testament
  • de omstandigheid dat de beschikking in het voordeel van de instrumenterende notaris voorkomt in het onderhands gedeelte van het testament, dat als zodanig authentieke waarde ontbeert, gelet op de bijzondere kenmerken van het internationaal testament, geen afbreuk doet aan de toepasselijkheid van artikel 8, eerste lid, Wet Notarisambt
  • het onderhands gedeelte open wordt aangeboden en de notaris in de regel kennis neemt van de inhoud ervan, zoals ook hier het geval was
  • de notaris die kennis heeft van de inhoud van het onderhands gedeelte van het testament dat een bepaling in zijn voordeel bevat bezwaarlijk kan finaliseren aan de hand van authentieke elementen en even bezwaarlijk de authentieke verklaring kan verlijden
  • het onderhands gedeelte van het testament pas rechtsgeldig wordt na deze finalisering.
Het arrest van het Hof van Cassatie van 17 oktober 2019

Door te oordelen dat de notaris artikel 8, eerste lid, Wet Notarisambt heeft miskend en op die grond het in het internationaal testament aan de eiser vermaakte legaat nietig te verklaren, verantwoorden de appelrechters hun beslissing niet naar recht.

1. Krachtens artikel 8 Wet Notarisambt, zoals hier van toepassing, mogen de notarissen geen akten verlijden waarin enige bepaling te hunnen voordele voorkomt. Deze bepaling is enkel van toepassing op authentieke akten die de notaris als openbaar ambtenaar verlijdt.

2. Krachtens artikel 3 van de Wet van 2 februari 1983 tot invoering van een testament in de internationale vorm en tot wijziging van een aantal bepalingen betreffende het testament, moet het internationaal testament schriftelijk worden opgemaakt, moet het niet noodzakelijk door de erflater zelf zijn geschreven en mag het in om het even welke taal zijn geschreven, met de hand of door enig ander middel. Krachtens artikel 4, eerste lid, van deze wet verklaart de erflater in tegenwoordigheid van twee getuigen en van een persoon die bevoegd is om in dezen op te treden, dit is voor België de notaris, dat het stuk zijn testament is en dat hij de inhoud ervan kent. De erflater is niet verplicht aan de getuigen of aan de notaris kennis te geven van de inhoud van het testament. Krachtens artikel 5, eerste lid, tekent de erflater het testament in tegenwoordigheid van de getuigen en van de notaris, of indien hij het reeds vroeger heeft getekend, erkent en bevestigt hij zijn handtekening. Krachtens het derde lid van dit artikel, brengen de getuigen en de bevoegde persoon de notaris dadelijk hun handtekening op het testament aan, in tegenwoordigheid van de erflater. Krachtens de artikelen 7 en 8 is de datum van het testament die van de ondertekening door de notaris en moet deze datum door de bevoegde persoon de notaris aan het einde van het testament worden aangebracht.

Krachtens artikel 9 van de voormelde wet hecht de notaris aan het testament een verklaring die in overeenstemming is met de bepalingen van artikel 10, waaruit blijkt dat aan de vereisten van de wet is voldaan.

Uit deze bepalingen volgt dat het internationaal testament bestaat uit, enerzijds, een onderhands geschrift opgesteld door de erflater of door een derde en dat open wordt overhandigd aan de notaris in aanwezigheid van twee getuigen voor wie de erflater moet verklaren dat het geschrift zijn testament is en dat hij de inhoud ervan kent, waarna het door hemzelf, de notaris en de getuigen wordt ondertekend en door de notaris wordt gedagtekend, en, anderzijds, in België, uit een door de notaris opgestelde en door hem ondertekende authentieke akte waarin de notaris bevestigt dat aan alle vereisten van de wet werd voldaan en die aan het testament wordt gehecht.

Anders dan de door de notaris op te stellen verklaring, is het onderhands geschrift, dat de wilsbeschikkingen van de erflater bevat, geen authentieke akte. Het optreden van de notaris strekt er immers niet toe de wilsbeschikkingen, die niet noodzakelijk aan de notaris kenbaar moeten worden gemaakt, op authentieke wijze vast te stellen. Noch het optreden van de notaris bij de aanbieding van het onderhands geschrift dat hij mede ondertekent en dagtekent, noch de omstandigheid dat de notaris nadien een verklaring in authentieke vorm opmaakt waarin hij bevestigt dat aan de vereisten van de wet werd voldaan, maakt bijgevolg van het onderhands geschrift een authentieke akte.
3. Uit het voorgaande volgt dat het in artikel 8 Wet Notarisambt neergelegde verbod niet van toepassing is wanneer het onderhands geschrift beschikkingen in het voordeel van de notaris bevat.

Lees hier het Cassatie-arrest van 17 oktober 2019

Studiedag ‘Contracten tussen partners: een praktijkgerichte benadering. Van huwelijks- of samenlevingscontract tot de oprichting of overname van een vennootschap’ (04.02.2020)

Prof. Jos Ruysseveldt spreekt samen met mr. Kevin Desmet (advocaat-vennoot a.lex advocaten) tijdens de studiedag ‘Contracten tussen partners: een praktijkgerichte benadering. Van huwelijks- of samenlevingscontract tot de oprichting of overname van een vennootschap’ op dinsdag 4 februari 2020 in Antwerpen.

In de ochtend spreken Prof. Jos Ruysseveldt en mr. Kevin Desmet over ‘Welke clausules bij vijf frequente contracten tussen partners vragen bijzondere aandacht?’.

In de namiddag spreekt mr. Sofie Longerstay over ‘Aandachtspunten bij oprichting van of verwerven van aandelen in vennootschappen tussen partners’.

Publicatie ‘Praktijkgids Successieplanning 2019-2020’ aan gunsttarief

De nieuwe publicatie ‘Praktijkgids Successieplanning 2019-2020’ van Prof. Jos Ruysseveldt (advocaat-vennoot Ruysseveldt, prof. Fiscale Hogeschool/HUBrussel en AMS UAntwerpen) behelst de nieuwste ontwikkelingen (2018) in het erfrecht, het schenkingsrecht en het huwelijksvermogensrecht, alsook de hiermee gepaard gaande bijsturingen in het registratie- en successierecht. Ook de verplichte inschrijving in het KBO- en UBO-register voor maatschappen, vennootschappen en stichtingen zijn opgenomen. Het houdt rekening met de impact van het nieuwe ondernemingsrecht (2018) en vennootschapsrecht (2019). Het verwerkt de recente bijsturingen c.q. standpunten van de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel) inzake erf- en schenkbelastingen.

Bestel de Praktijkgids Successieplanning via LegalNews.be en betaal € 250 (excl. BTW) in plaats van € 290 (excl. BTW). Bestellen kan via mail naar marc@legalnews.be met vermelding van het gewenste aantal exemplaren, het leveradres en de facturatiegegevens.

2019-11-30T11:19:59+00:00 3 december 2019|Categories: Personen- & Familierecht|Tags: , |